Son Haberler
Anasayfa / 6111 SAYILI YAPILANDIRMA KANUNU / SGK YENİ SİGORTLAMA VE BORÇLANMA GENELGESİ (6111 SAYILI KANUN)

SGK YENİ SİGORTLAMA VE BORÇLANMA GENELGESİ (6111 SAYILI KANUN)

1- Genel Açıklamalar (*)

6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 25.02.2011 tarihli ve 27857 Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

6111 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunun (bundan sonra bu Genelgede Kanun olarak anılacaktır) zorunlu sigortalılık, isteğe bağlı sigorta ve borçlanmaya ilişkin hükümlerinde yeni düzenlemeler getirilmiş olup yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır

2- Kanunun 4. Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) Bendi Kapsamında Sigortalı Sayılanlara İlişkin Düzenlemeler

2.1- Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılar

Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler ile 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun 46. maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı 82. maddeye göre belirlenen günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılmaktadır.

Bunlardan 3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası, diğerleri ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası yönünden sigortalı sayılmaktadır. 6111 sayılı Kanunun 24. maddesiyle Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yapılan düzenlemeyle 01.03.2011 tarihinden itibaren bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası hükümleri uygulanacaktır.

Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılardan bakmakla yükümlü kişi olmayanlar için prim oranı 6111 sayılı Kanunun 38. maddesiyle Kanunun 81. maddesinde yapılan düzenleme ile 01.03.2011 tarihinden itibaren prime esas kazancın % 6’sı olarak belirlenmiştir. Bu oranın % 1’i kısa vadeli sigorta kolları, % 5’i genel sağlık sigortası primidir. Bunların prim ödeme yükümlüsü ise önceden olduğu gibi Milli Eğitim Bakanlığı veya bu öğrencilerin eğitim gördükleri okullar ile öğrenim gördükleri yüksek öğretim kurumlarıdır.

2- Zorunlu staj şartı bulunmayan meslek lisesinde okuyan öğrencinin mesleğiyle ilgili pratik yapabilmesi bakımından okul staj komitesince 01.04.2011 tarihi itibariyle özel sektör işyerinde staj yapması uygun görülmüştür. Meslek lisesince öğrenci için Kuruma verilecek sigortalı işe giriş bildirgesinde sigortalı tescili “19” kodu ile öğrenci bakmakla yükümlü kişi değilse aylık prim ve hizmet belgesinin 43 numaralı belge türü ile bildirim yapılacaktır.

2.2- Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine tabi sigortalılar

6111 sayılı Kanunun 24. maddesiyle Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi değiştirilmiş olup yapılan düzenlemeyle 01.03.2011 tarihinden itibaren Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler iş kazası ve meslek hastalığı sigortası ile bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar ve yeşil kart ile sağlık yardımından yararlanmayanlar genel sağlık sigortalısı sayılmıştır. Bu sigortalılardan bakmakla yükümlü olmayanlar hakkında 01.03.2011 tarihinden itibaren İŞKUR’dan % 13,5 oranında prim alınacaktır. Bu oranın % 1’i kısa vadeli sigorta kolları, % 12,5’i genel sağlık sigortası primidir.

İŞKUR tarafından düzenlenen eğitimlere katılan kursiyerlerin bildirimi “4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun Uygulanmasına İlişkin Protokol” kapsamında yapılacak;

- Bakmakla yükümlü olunanlar 25 no.lu belge türü ile,

- Bakmakla yükümlü olunmayanlar ise 44 no.lu belge türü ile

bildirileceklerdir.

İŞKUR kursiyerlerinin tescil işleminde “16- İŞKUR kursiyerleri” sigortalılık kodu kullanılacaktır.

2.3- Tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanların sigortalılığı

6111 sayılı Kanunun 51. maddesiyle Kanuna 01.03.2011 tarihinden itibaren ek 5. madde ilave edilmiştir. Söz konusu madde ile kamu idarelerinde tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışanlar hariç olmak üzere tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışanlar 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmıştır. Bunların sigortalılıklarının başlangıcı, devamı ve sona ermesi ile ilgili olarak aşağıda belirtildiği şekilde işlem yapılacaktır.

2.3.1- Kanunun ek 5. maddesine göre sigortalı sayılanlar, sigortalılığın başlangıcı ve başvuru

Kanunun ek 5. maddesine göre tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışıp 01.03.2011 tarihinden itibaren sigortalı olmak için müracaat edenlerin bu kapsamda sigortalı sayılabilmesi için;

- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında çalışmaması,

- İsteğe bağlı sigortalı veya isteğe bağlı iştirakçi olmaması,

- 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesi kapsamında sigortalı olmaması,

- Kendi sigortalılıklarından dolayı Kanun ile 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesine göre gelir veya aylık almaması,

- 2925 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılmaması,

- 18 yaşını doldurmuş olması

şartları aranacaktır.

Yukarıdaki şartları taşıyanlardan tarım işlerinde süreksiz çalışanlar örneği ek 1’de yer alan “Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”ni sürekli ikametlerinin bağlı bulunduğu muhtarlık ile ikamet ettikleri veya çalıştıkları il ya da ilçede bulunan tarım müdürlüklerine onaylatıp, sürekli ikametlerinin bağlı olduğu veya çalıştıkları sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat edecekler, sigortalılıkları da müracaat ettikleri tarih itibariyle başlatılacaktır.

Diğer taraftan, 6831 sayılı Orman Kanununun 40. maddesi gereğince devlet ormanlarında ağaçlandırma, bakım, imar, yol yapımı, kesme, toplama, taşıma, imal gibi orman işleri; işyerinin ve işyerinde çalışacakların hangi mülki hudut ve orman teşkilatı hudutları içerisinde kaldığına bakılmaksızın, öncelikle işyerinde veya civarındaki orman köylerini kalkındırma kooperatiflerine ve işyerindeki köylülere veya işyeri civarındaki orman işlerinde çalışan köylülere birim fiyat (vahidi fiyat) usulüne göre yaptırılmaktadır. Söz konusu hüküm gereğince Çevre ve Orman Bakanlığına bağlı çevre ve orman il müdürlükleri ile Orman Genel Müdürlüğüne bağlı orman bölge müdürlüğü ve işletme şeflikleri aracılığıyla 6831 sayılı Kanunda belirtilen işlerin orman köylüleri tarafından kurulan kalkındırma kooperatiflerine, köy tüzel kişiliklerine ve köylülere verilmekte olup söz konusu işlerin vahidi fiyat usulüne göre verilmesi halinde bu işler Kanunun ek 5. maddesi kapsamında süreksiz iş sayılacaktır.

Orman köylülerinden Kanunun ek 5. maddesine göre sigortalı olmak isteyenler ek 2’de yer alan “Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”ni sürekli ikametlerinin bağlı bulunduğu muhtarlık ile sürekli ikametlerinin bulunduğu veya çalıştıkları yerin bağlı olduğu çevre ve orman il müdürlükleri ya da orman bölge müdürlüğü, işletme şeflikleri veya kalkındırma kooperatiflerine onaylatıp sürekli ikametlerinin bağlı olduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat ederek sigortalılıkları başlatılacaktır. Ayrıca bu kapsamdaki sigortalılar başvuru belgesi ile birlikte işin kooperatife ya da köy tüzel kişiliğine verilmesi halinde kooperatif ya da köy tüzel kişiliği ile Çevre ve Orman Bakanlığının ilgili birimi arasında yapılan sözleşme ile kooperatif üyelerini ya da köy tüzel kişiliğince çalıştırılacakların listesini, köylülerle yapılması halinde ise sözleşmeyi ekleyeceklerdir.

Tarım veya orman işlerinde süreksiz sigortalılığın başlangıç tarihinin belirlenmesinde Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin (SSİY) 124. maddesi gereğince adi posta veya kargo ile veya Kuruma doğrudan yapılan başvuru ve bildirimlerde, başvuru veya bildirimin Kurumun gelen evrak kayıtlarına intikal tarihi; taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta servisi yolu ile yapılan başvuru ve bildirimlerde ise başvuru veya bildirimin postaya verildiği tarih başvuru veya bildirim tarihi olarak kabul edilecektir.

Kanunun ek 5. maddesine göre tarım veya orman işlerinde süreksiz çalışan sigortalılar için oluşturulacak sicil dosyaları sigortalıların sürekli ikametlerinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğünde/sosyal güvenlik merkezinde bulunacağından, çalıştıkları sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine “Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” veya “Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” ile müracaat edenlerin tescil işlemi yapıldıktan sonra, sigortalı dosyası oluşturulmak üzere belgeler sürekli ikametlerinin bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine gönderilecektir. Ayrıca, sigortalıların çalıştıkları illerdeki sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine sigortalılık işlemleri ile ilgili olarak talepte bulunmaları halinde işlemleri yapıldıktan sonra, belgeler sigortalı dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine gönderilecektir. Sigortalılara ek 5. madde kapsamındaki sigortalılıklarının başlatıldığı hususunda bilgi verilecektir.

Kamu idarelerinin tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalıştırılanlar Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalı sayıldıklarından ek 5. madde hükümleri bu sigortalılar için uygulanmayacaktır.

2925 sayılı Kanun gereğince sigortalıkları devam edenler de bu kapsamdaki sigortalılıkları sona ermediği sürece Kanunun ek 5. maddesi hükümlerinden faydalanamayacaklardır.

01.03.2011 tarihinden itibaren ek 5. madde kapsamında süreksiz tarım sigortasına ilk defa müracaat edenler ile 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılığı sona erip Kanunun ek 5. maddesi kapsamında süreksiz tarım sigortalısı olacaklar “(4/a) Tescil Programı”nda “20- Ek 5 tarım veya orman” sigortalılık kodu ile tescil edilecekler, sigortalılık işlemleri “sgkintra (4/a) Tescil ve Hizmet İşlemleri” programından “Ek 5 tarım” veya “Ek 5 orman” seçeneklerinden biri seçilerek başlatılacaktır.

Örnek 1- Sigortalı (A) Şanlıurfa ilinde ikamet etmekte iken süreksiz tarım işinde çalışmak üzere gittiği Rize’de 06.06.2011 tarihinde Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi ile sosyal güvenlik il müdürlüğüne müracaat etmiştir. Bu durumda sigortalının ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı 06.06.2011 tarihi itibariyle başlatılacak, sigortalının tescil işlemi Rize Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce yapılacak, sigortalıya sicil dosyası açılmak üzere belgeler Şanlıurfa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilecektir.

Örnek 2- Sigortalı (B) Ankara ilinde ikamet etmekte iken süreksiz tarım işinde çalışmak üzere gittiği Ordu’da 02.05.2012 tarihinde Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi ile sosyal güvenlik il müdürlüğüne müracaat etmiştir. Yapılan incelemede bildirgenin ikamet ettiği yerin muhtarı tarafından onaylandığı, ancak tarım il müdürlüğünce onaylanmadığı anlaşılmış olup sigortalının başvuru talebi reddedilerek Ordu ilinde çalıştığı yerdeki muhtar ve tarım ilçe müdürlüğünce onaylattırılıp yeniden başvurması yönünde bilgi verilecektir.

Örnek 3- Süreksiz tarım işi yapmak üzere geldiği Antalya’da Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesini muhtar ve tarım il müdürlüğüne onaylatan sigortalı 04.04.2013 tarihinde bildirgeyi iadeli taahhütlü olarak ikamet ettiği Kırıkkale Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne göndermiştir. Bu durumda ek 5. madde kapsamındaki sigortalılık 04.04.2013 tarihi itibariyle başlatılacak, sicil dosyası da Kırıkkale Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce oluşturulacaktır.

Örnek 4- 14.04.2011 tarihinde Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi ile müracaat eden sigortalının yapılan incelemede 20.01.2011 tarihinden itibaren 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı olduğu anlaşılmış olup, bu sigortalının ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı başlatılmayacaktır.

Örnek 5- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında 11.07.2011 tarihinden itibaren ziraat odası kaydı bulunan ancak 11.07.2012 tarihine kadar sigortalılığı başlatılmayan ve 13.09.2012 tarihinde ek 5. madde kapsamında sigortalı olmak için Kuruma müracaat eden ilgilinin ziraat odası kaydının devam etmesi nedeniyle 13.09.2012 tarihinden itibaren Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamındaki sigortalılığı başlatılacak, ek 5. madde kapsamında sigortalı sayılmayacaktır.

Örnek 6- Örnek 5’deki sigortalı 14.09.2012 tarihinde ziraat odasından aldığı re’sen Muafiyet Belgesini 27.09.2012 tarihinde Kuruma vermiştir. Bu durumda Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamındaki sigortalılığı başlangıç tarihi olan 13.09.2012 tarihi itibariyle sona erdirilecek, aynı tarihte ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı başlatılacaktır.

Örnek 7- 01.05.2005 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olan (C), 14.10.2011 tarihinde Kuruma verdiği dilekçe ile tarım sigortasına devam etmek istemediğini bildirmiş olup, sigortalılığı 01.01.2012 tarihi itibariyle sona erdirileceğinden bu sigortalının 16.01.2012 tarihinde ek 5. madde kapsamında sigortalı olmak için müracaat etmesi halinde sigortalılığı 16.01.2012 tarihi itibariyle başlatılacaktır.

Örnek 8- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalığı devam ederken 19.10.2011 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığını sona erdirme talebinde bulunan sigortalı (D), 20.10.2011 tarihinde ise Kanunun ek 5. maddesi uyarınca sigortalı olmak için müracaat etmiştir. Bu durumda sigortalının 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 01.01.2012 tarihinde sona erdirilecek, ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı aynı tarihte başlatılacaktır.

Örnek 9- Kastamonu iline bağlı orman köyünde kurulu kalkındırma kooperatifi üyesi olan ve orman işletmesi tarafından birim fiyat usulü ile kooperatife verilen orman işlerinde süreksiz olarak çalışan kişi 05.10.2011 tarihinde Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi ile sosyal güvenlik il müdürlüğüne müracaat etmiştir. Bu durumda sigortalının ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı 05.10.2011 tarihi itibariyle başlatılacak, tescil işlemi Kastamonu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ya da ilgili sosyal güvenlik merkezince yapılacaktır.

Örnek 10- Meslekte kazanma gücünü % 24,5 oranında kaybetmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alan sigortalı 01.09.2011 tarihinde ek 5. madde kapsamında sigortalı olmak için müracaat etmiştir. Bu sigortalının ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı gelir alıyor olması nedeniyle reddedilecektir.

2.3.1.1- 01.05.2008-30.09.2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna göre sigortalı olanların sigortalılıklarının devam ettirilmesi

6111 sayılı Kanunun 52. maddesiyle Kanuna eklenen geçici 29. madde gereğince 01.05.2008 ila 30.09.2008 tarihleri arasında ilk defa 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanlardan 01.03.2011 tarihi itibariyle sigortalılığı devam edenler hakkında 01.03.2011 tarihinden itibaren Kanunun ek 5. maddesi hükümleri uygulanacağı öngörülmüştür. Söz konusu hüküm gereğince 01.05.2008 ila 30.09.2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılığı başlatılıp 01.03.2011 tarihi itibariyle aktif sigortalılığı devam edenlerin Kanunun ek 5. maddesine göre sigortalılıkları devam ettirilecek olup, bu işlemler elektronik ortamda toplu olarak yapılacak olduğundan sosyal güvenlik il müdürlüklerince/sosyal güvenlik merkezlerince herhangi bir işlem yapılmayacaktır. Ancak, sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine gönderilecek listelerde yer alan sigortalılara, ek 5. madde kapsamındaki sigortalılıklarına ilişkin hak ve yükümlülükleri hakkında bilgi verilecektir.

2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 01.05.2008 tarihinden önce başlayıp 01.03.2011 tarihinden sonra da devam edenler hakkında 2925 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceğinden, bu kapsamdaki sigortalılığı sona ermeyenlerin Kanunun ek 5. maddesine göre sigortalılıkları başlatılmayacaktır.

Örnek 1- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 01.08.2008 tarihi itibariyle başlayan sigortalı (E), 2010 yılına ait tarım primlerini 28.02.2011 tarihine kadar ödememiş, 06.08.2010 tarihli ve 2010-93 sayılı Genelge gereğince tebliğ edilen borcunu da ödemediğinden 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığı 01.01.2011 tarihi itibariyle sona ermiştir. Bu sigortalının 15.08.2011 tarihinde ek 5. madde kapsamında müracaat etmesi halinde sigortalılığı aynı tarih itibariyle başlatılacaktır.

Örnek 2- 01.01.1998 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan (F), 15.05.2011 tarihi itibariyle Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmaya başlamış, bu çalışması 12.11.2011 tarihi itibariyle sona ermiş ve 11.11.2011 tarihinde ek 5. madde kapsamında sigortalı olma talebinde bulunmuştur. Bu durumda 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılık Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmanın sona erdiği tarihi takip eden aybaşı olan 01.12.2011 tarihinden sonra kendiliğinden başlayacağından ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı başlatılmayacaktır.

Örnek 3- 01.02.2003 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan (G), 2011 yılına ait tarım sigortası primlerini 2012 yılı Şubat ayı sonuna kadar ödemediğinden tarım sigortalılığı 01.01.2012 tarihi itibariyle sona ermiş, 06.08.2010 tarihli ve 2010/93 sayılı Genelge gereğince bir defaya mahsus tebliğ edilen borcunu da bir aylık süre içinde ödememiştir. Sigortalının 18.06.2012 tarihinde ek 5. madde kapsamında sigortalı olmak üzere müracaat etmesi halinde sigortalılığı 18.06.2012 tarihi itibariyle başlatılacaktır.

2.3.2- Kanunun ek 5. maddesine göre sigortalılığın sona ermesi

Kanunun ek 5. maddesine göre tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanların sigortalılığı;

- 4. maddeye istinaden sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde çalışmaya başladıkları tarihten,

- Sigortalılıklarını sona erdirme talebinde bulunanların talep tarihinden,

- Prim borcu bulunanlardan talepte bulunanların primi ödenmiş son günden,

- Gelir ya da aylık talebinde bulunanların aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden,

- Ölen sigortalının ölüm tarihinden

itibaren sona erdirilecektir.

Kanunun ek 5. maddesi kapsamındaki sigortalılığı 4. maddeye göre çalışması nedeniyle sona erenlerin ek 5. maddeye tabi sigortalılığı zorunlu çalışmalarının sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren kendiliğinden başlatılacaktır. Bunlardan ayrıca “Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” veya “Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” alınmayacaktır.

Örnek 1- Ek 5. madde kapsamındaki süreksiz tarım sigortalılığı 20.04.2011 tarihinde başlayan sigortalı, en son 2012 yılı Şubat ayı primini ödemiş, 19.11.2012 tarihinde başkaca prim ödemesinde bulunmayacağını belirterek ek 5. madde kapsamındaki tarım sigortalılığının sona erdirilmesi talebinde bulunmuştur. Bu durumda tarım sigortalılığı, primi ödenmiş son ay olan 2012 yılı Şubat ayı sonu itibariyle sona erdirilecektir.

Örnek 2- Ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı 18.05.2011 tarihinde başlayan sigortalı, 21.06.2011 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmaya başlamıştır. Bu durumda sigortalının ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı 20.06.2011 tarihi itibariyle sona erdirilecek, zorunlu sigortalılığının 27.12.2011 tarihi itibariyle sona ermesi halinde, ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı 28.12.2011 tarihi itibariyle yeniden başlatılacaktır.

Örnek 3- 30.12.2011 tarihinde ek 5. madde kapsamında sigortalılığı başlayan sigortalı, 15.08.2012 tarihinde tarım sigortalılığının sona erdirilmesi talebinde bulunmuş, sigortalının talep tarihi itibariyle prim borcu bulunmadığı anlaşıldığından ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı 15.08.2012 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.

Örnek 4- 01.05.2008 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalısı olan sigortalı, 05.05.2025 tarihinde yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunmuştur. Sigortalıya tahsis talep tarihi itibariyle aylık bağlanmayacağı anlaşıldığından ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı devam ettirilecektir. Kanunun ek 5. maddesi kapsamında prim ödemekte iken ölen sigortalının, ölüm tarihi itibariyle prim borcu bulunduğu, primi ödenmiş sürelerle aylığa hak kazanıldığının anlaşılması halinde tarım sigortalılığı primi ödenmiş son gün itibariyle sona erdirilecektir. Primi ödenecek sürelerle aylığa hak kazanılması halinde hak sahiplerinin bu talepleri kabul edilerek tarım sigortalılığı ölüm tarihinden önceki bir tarihte de sona erdirilebilecektir.

Örnek 5- 01.06.2008 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanuna göre sigortalı olan (H), ek 5. maddeye göre prim ödemeye devam etmekte iken 25.08.2015 tarihinde vefat etmiştir. Yapılan incelemede sigortalının 2014 yılı Nisan ayından itibaren primlerini ödenmediği, ancak ödenmiş sürelerle ölüm aylığı bağlanılmasına hak kazandığı anlaşıldığından, ek 5. maddeye göre sigortalılığı 30.03.2014 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.

2.3.2.1- 01.05.2008-30.09.2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna göre tarım sigortalısı olanların sigortalılıklarının sona ermesi

01.05.2008-30.09.2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna göre tarım sigortalısı olanların sigortalılıklarının sona ermesinde 01.03.2011 tarihinden itibaren Kanunun ek 5. maddesi hükümleri uygulanacaktır.

Örnek 1- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 01.08.2008 tarihinde başlayan sigortalı 2010 yılına ait primlerini 2011 yılı Şubat ayına kadar ödememiştir. Bu sigortalının tarım sigortalılığı 01.01.2011 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.

Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının 06.08.2010 tarihli ve 2010-93 sayılı Genelge gereğince borcunu ödemesi halinde, tarım sigortalılığı Kanunun ek 5. madde hükümlerine göre devam ettirilecektir.

Örnek 3- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 01.06.2008 tarihinde başlayan sigortalı en son 2011 yılı Kasım ayı primini ödemiş, 04.05.2012 tarihinde tarım sigortalılığının sona erdirilmesi ve başkaca prim ödemeyeceğine ilişkin Kuruma dilekçe vermiş olup tarım sigortalılığı 2011 yılı Kasım ayı sonu itibariyle sona erdirilecektir.

Örnek 4- 01.07.2008 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan (I), 18.05.2011 tarihi itibariyle Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrası kapsamında sigortalı olmuştur. Bu durumda (I)’nın sigortalılığı 17.05.2011 tarihinde sona erecek, Kanun kapsamındaki sigortalılığının 02.02.2013 tarihinde sona ermesi halinde ek 5. madde kapsamındaki sigortalılığı 03.02.2013 tarihi itibariyle başlatılacaktır.

Örnek 5- 01.05.2008 tarihinde 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olan (İ) 2011 yılı Ocak ayı primini ödemiş, 2010 yılı primini 2011 yılı Şubat ayı sonuna kadar ödememiştir. 06.08.2010 tarihli ve 2010/93 sayılı Genelge gereğince sigortalıya 2010 yılı priminin bir aylık süre içinde ödenmesi yönünde borcu tebliğ edilecektir. Sigortalının bu sürede 2010 yılı primini ödemesi halinde, sigortalılığı ek 5. madde kapsamında devam ettirilecektir. Tarım sigortası priminin ödenmemesi halinde ise 2011 yılında ödenen primler borçlarına mahsup edilecek, 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığı 01.01.2011 tarihi itibariyle sona erdirilecektir. Bu durumdaki sigortalının ek 5. madde kapsamında müracaat etmesi halinde sigortalılığı müracaat tarihi itibariyle yeniden başlatılacaktır.

Örnek 6- 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı 1.08.2008 tarihinde başlayan sigortalı, 2011 yılı Ocak ve Şubat, 2012 yılı Kasım ve Aralık aylarına ait primlerini ödememiştir. Sigortalı hakkında 01.03.2011 tarihi itibariyle ek 5. madde hükümleri uygulanacağından söz konusu sürelere ait primler her zaman ödenebilecektir.

01.05.2008-30.09.2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olup sigortalılığı 01.03.2011 tarihinde devam edenler ile 01.03.2011 tarihinden itibaren Kanunun ek 5. maddesine göre tarım sigortalısı olanların sigortalılıkları ait olduğu yıla ilişkin primlerin takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadar ödenmemesi nedeniyle sona ermeyeceğinden, 06.08.2010 tarihli ve 2010/93 sayılı Genelge hükümleri bu durumdakiler için uygulanmayacak, bu sigortalılar prim borçlarını her zaman ödeyebileceklerdir.

2.3.3- Kanunun ek 5. maddesine göre primlerin hesabı ve gün sayısı

Kanunun ek 5. maddesine göre tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışanlar için ay 30 gün, yıl ise 360 gün olarak dikkate alınacaktır. Süreksiz tarım sigortasına müracaat eden sigortalılar 01.03.2011 tarihinden itibaren Kanunun 82. maddesine göre belirlenen prime esas kazancın alt ve üst sınırı arasında olmak kaydıyla sigortalı tarafından belirlenen günlük kazancın otuz katının % 34,5’i oranında prim ödeyeceklerdir. Bu primin % 20’si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, % 12,5’i genel sağlık sigortası, % 2’si iş kazası ve meslek hastalıkları sigortası primi olacaktır.

Ancak, Kanuna 6111 sayılı Kanunun 52. maddesi ile eklenen geçici 29. madde ile Kanunun ek 5. maddesi kapsamındaki sigortalılar 01.03.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 82. maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazancın alt sınırının on sekiz katı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir puan artırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere prim ödeyeceklerdir.

Kanunun ek 5. maddesine tabi olarak tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar;

01.03.2011-30.06.2011 tarihleri arasında;

Aylık kazanç alt sınırına göre : 26,55 TL x 18 x % 34,5 = 164,88 TL,

1.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasında;

Aylık kazanç alt sınırına göre : 27,90 TL x 18 x % 34,5 = 173,26 TL,

prim ödeyeceklerdir. Sigortalılar talepte bulunmaları halinde üst sınıra kadar da prim ödeyebileceklerdir.

2.3.3.1- 01.05.2008 ila 30.09.2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanların gün sayıları ve primlerinin hesabı

2925 sayılı Kanunun 32. maddesi gereğince bir aylık süre 15 gün, yıl ise 180 gündür. 01.05.2008-30.09.2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olup sigortalılığı 01.03.2011 tarihinden sonra devam edenler, 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılığı 01.05.2008 tarihinden önce sona erip 01.05.2008-30.09.2008 tarihleri arasında yeniden sigortalı olanlar ile 2925 sayılı Kanuna göre sigortalılığı 01.03.2011 tarihi itibariyle sona erip bu tarihten sonra Kanunun ek 5. maddesine göre sigortalılığı başlatılacak olanlar hakkında, ek 5. madde ve geçici 29. madde hükümleri uygulanacaktır. Bu sigortalılar 01.03.2011 tarihinden itibaren “2.3.3” başlıklı bölümde belirtilen primleri ödeyecekler, dolayısıyla 01.05.2008-30.09.2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalıların 2011 yılı Mart ayından önceki gün sayılarında ay 15 gün, Mart ayı ve takip eden aylara ilişkin gün sayısı ise 30 gün olarak dikkate alınacaktır.

2.3.3.2- 2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığı 01.05.2008 tarihinden önce başlayanlar

2925 sayılı Kanuna tabi tarım sigortalılığı 01.05.2008 tarihinden önce başlayıp 01.03.2011 tarihinden sonra da devam edenler hakkında Kanunun ek 5. madde hükümleri uygulanmayacaktır. Bunlar hakkında gün sayısı her ay için 15 gün olarak alınacak, % 32,5 oranı üzerinden prim tahsil edilmeye devam edilecektir. Sigortalılık işlemleri “sgkintra SSK Tarım İşlemleri” programı aracılığıyla yürütülecektir.

2.4- Bazı kısmi süreli çalışanların sigortalılığı

6111 sayılı Kanunun 51. maddesiyle Kanuna eklenen ek 6. madde ile 01.03.2011 tarihinden itibaren ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma araçlarında çalışanlar ile Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılanlardan ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olanların kendileri tarafından 30 gün üzerinden prim ödemelerine imkan sağlanmış olup, bu madde kapsamında ödenen primler 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılacaktır.

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli çalışanlar, uzun vadeli sigorta kollarına tabi olan sigortalılar, (b) ve (c) bentlerine tabi sigortalılar, isteğe bağlı sigortalılar, 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesi kapsamındaki sigortalılar ile kendi sigortalılıklarından dolayı gelir veya aylık almakta olanlar, ek 6. madde kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır. Aylık alan sigortalılar ek 6. madde kapsamında sigortalı olamayacaklarından, bunlar hakkında Kanunun sosyal güvenlik destek primine ilişkin hükümleri de uygulanmayacaktır.

2.4.1- Ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma araçlarında kısmi süreli çalışan sigortalılar

Gelir vergisinden muaf olup esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanlar Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayıldıklarından taksi, dolmuş ve minibüslerde şoförlük mesleğini geçim kaynağı olarak seçmiş olduğunu ve sürekli olarak icra ettiğini beyan edip ilgili meslek odasına, kooperatiflere, meslek odasının bulunmadığı yerlerde ise şoförler odasına üye olanlar, bu hüküm nedeniyle esnaf ve sanatkar sicil müdürlüğüne kayıt yaptırmak mecburiyetinde olduklarından, 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmışlardır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu gereğince hazırlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinde araç sahibi dışında başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilenler, bu işlerden dolayı vergi mükellefiyetlerinin tesis edilmesi nedeniyle Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar.

Söz konusu hükümler gereğince, şehir içinde ticari taksi, dolmuş ve diğer toplu taşıma araçlarının sahibi olanlar ile bu araçları sahibinden kiralamak suretiyle kendi adlarına işletenler 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi; ticari taksi, dolmuş ve diğer toplu taşıma araçları sahiplerinin yanında ücret karşılığında tam süreli çalışanlar ise 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. Hizmet akdine tabi çalıştıkları taksi, dolmuş ve diğer toplu taşıma araçlarında ay içinde 10 günden az çalışmaları bulunanlar Kanuna 01.03.2011 tarihinden itibaren eklenen ek 6. madde ile 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklar, bu durumdaki sigortalılar 30 gün süre ile primlerini kendileri ödeyeceklerdir.

2.4.1.1- Sigortalılığın başlangıcı ve başvuru

Kanunun ek 6. maddesi kapsamında sigortalı olmak isteyenler ek 3’de yer alan “Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” ve araç sahibiyle şoför arasında imzalanan kısmi süreli iş sözleşmesi ile şoförlük mesleğini yaptıkları ilin sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat edeceklerdir. Şoförün ay içerisinde birden fazla toplu taşıma aracı sahibinin yanında çalışması veya yeni bir toplu taşıma aracı sahibiyle çalışmaya başlaması halinde, her bir araç sahibiyle yapmış olduğu kısmi süreli iş sözleşmeleri Kuruma verilecektir. Ancak, ay içerisinde her bir sözleşme için ayrı ayrı prim ödenmeyecek, yalnızca 30 gün prim alınacaktır. Ticari araç sahipleri tarafından 10 günden az çalıştırılan şoförlerin ek 6. madde kapsamında sigortalı sayılması durumunda 10 günden az çalışılan süre için ticari araç sahibi tarafından başka bir bildirim yapılmayacaktır.

“Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”nde toplu taşıma aracı sahibinin (taksi, dolmuş ve diğer toplu taşıma araçları) ay içinde 10 günden az çalıştırdığı sigortalıya ilişkin beyanı ile ek 6. madde kapsamında sigortalı olacak kişinin beyanı bulunacak, söz konusu bildirge ayrıca toplu taşıma aracı sahibinin bağlı olduğu oda (şoförler odası, minibüsçüler odası, otobüsçüler odası ve diğer) ya da meslek kooperatiflerince onaylanacaktır. Toplu taşıma aracı sahibinin beyanı ve bağlı olduğu odanın onayının bulunmadığı bildirgeler işleme alınmayacaktır.

Kanunun ek 6. maddesi kapsamında sigortalı olmak için müracaat eden ticari araçlarda kısmi süreli olarak çalışanların sigortalılığı “Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi”nin Kuruma verildiği tarih itibariyle başlatılacaktır. Sigortalılığın başlangıç tarihinin belirlenmesinde SSİY’nin 124. maddesi hükümleri doğrultusunda işlem yapılacaktır.

Örnek 1- 22.05.2011 tarihinde Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi ile Kuruma müracaat eden (K)’nın yapılan incelemede 02.12.2009 tarihinden itibaren gelir vergisinden muaf olarak esnaf ve sanatkar sicil memurluğuna ve şoförler odasına kaydı olduğu anlaşılmış olduğundan, ek 6. madde kapsamındaki sigortalılığı başlatılmayıp, 02.12.2009 tarihinden itibaren 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır.

Örnek 2- Ticari taksi şoförü (L) 22.09.2011 tarihinde Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi ile Kuruma müracaat etmiş olup, yapılan incelemede taksi sahibi ve taksi sahibinin bağlı olduğu odaya, ilgili meslek kooperatifine ait onayların bildirgede bulunmadığı anlaşılmıştır. Sigortalının ek 6. madde kapsamındaki başvuru talebi reddedilerek bildirgenin taksi sahibi, ilgili oda, ilgili meslek kooperatifi ve sigortalı tarafından onaylanıp yeniden müracaat edebileceği yönünde bilgi verilecektir.

Örnek 3- Kanun kapsamında 01.03.2011 tarihinden önce çalışması bulunmayan sigortalı (M), 02.02.2012 tarihinde ek 6. madde kapsamında sigortalı olmak için müracaat etmiştir. (M)’nin sigortalılığı 02.02.2012 tarihi itibariyle başlatılacaktır.

Örnek 4- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bir işveren yanında ayda 20 gün süreyle kısmi süreli olarak uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışan sigortalı ayrıca ticari takside ay içinde 10 günden az çalışmaktadır. Bu sigortalı 05.05.2012 tarihinde ek 6. madde kapsamında sigortalı olmak için müracaat etmiştir. Sigortalının uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak ayda 20 gün çalışması devam ettiğinden müracaatı kabul edilmeyecek, bu sigortalıya ay içinde eksik kalan 10 günü 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında isteğe bağlı sigorta primi ödeyebileceği ya da aynı statü üzerinden 41. maddenin (i) bendi uyarınca borçlanma yapabileceği hakkında bilgi verilecektir.

Örnek 5- Sürekli iş göremezlik geliri almaktayken 04.03.2012 tarihinde ek 6. madde kapsamında sigortalı olmak için müracaat eden sigortalının gelir alıyor olması nedeniyle talebi reddedilecektir.

Örnek 6- Şehir içinde dolmuş şoförü olarak ayda 9 gün, ticari takside de ayda 15 gün şoför olarak çalışan sigortalı ek 6. madde kapsamında talepte bulunmuştur. Bu sigortalı 15 günlük çalışması nedeniyle 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayıldığından dolmuş şoförlüğü nedeniyle 9 günlük çalışmasından dolayı ek 6. madde kapsamında sigortalı olamayacaktır. Ancak, sigortalıya ay içinde eksik kalan 15 günü 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında isteğe bağlı sigorta primi ödeyebileceği ya da aynı statü üzerinden 41. maddenin (i) bendi uyarınca borçlanma yapabileceği hakkında bilgi verilecektir.

01.03.2011 tarihinden sonra ek 6. madde kapsamında ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma araçlarında çalışanlardan müracaat edenler “(4/a) Tescil Programı”nda “21- Ek 6 Ticari taksi” sigortalılık kodu ile tescil edilecekler, sigortalılık işlemleri “sgkintra (4/a) Tescil ve Hizmet İşlemleri” programından “Ek 6 Ticari taksi” seçeneği seçilerek başlatılacaktır.

2.4.2- Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli olarak çalışanlar

Kanunun 4. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar ile düşünürler ve yazarlar sigortalı sayılmıştır. SSİY ekinde yer alan “Kanunun 4. Maddesinin İkinci Fıkrasının (b) Bendi Kapsamında Sayılan Sigortalılara İlişkin Uğraşı Alanı ve Çalışanları Gösterir Liste” ile bu kapsamda sayılan işler belirlenmiştir.

Kanuna eklenen ek 6. madde ile 01.03.2011 tarihinden itibaren 4. maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenlerden Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olan kişilerin sigortalılıkları, bu madde kapsamında kendileri tarafından 30 gün üzerinden prim ödemeleri suretiyle sağlanacak, bunlar 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklardır.

2.4.2.1- Sigortalılığın başlangıcı ve başvuru

Kanunun ek 6. maddesi kapsamında sigortalı olmak isteyenler ek 4’de yer alan “Sanatçı Olarak Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” ve sanatçı ve işvereni arasında imzalanan kısmi süreli iş sözleşmesi ile ikamet edilen ilde bulunan sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat edeceklerdir. İşveren ile çalışanın bağlı olduğu meslek birliği veya sendika ya da Kültür ve Turizm Bakanlığının merkez veya taşra birimleri tarafından onaylanmamış “Sanatçı Olarak Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” işleme alınmayacaktır.

Kanunun ek 6. maddesi kapsamındaki sigortalıların ay içerisinde birden fazla işverenin veya ek 6. madde kapsamında yeni bir işveren yanında çalışmaya başlamaları halinde, her bir işverenle yapmış oldukları kısmi süreli iş sözleşmeleri Kuruma ayrı ayrı verilecek, ancak ay içerisinde her bir sözleşme için prim ödenmeyip yalnızca 30 gün prim ödenecektir. Bu kişiler ek 6. madde kapsamında 01.03.2011 tarihinden itibaren “(4/a) Tescil Programı”nda “22-Ek 6 Sanatçı” sigortalılık kodu ile tescil edilecekler, sigortalılık işlemleri “sgkintra (4/a) Tescil ve Hizmet İşlemleri” programından “Ek 6 Sanatçı” seçeneği seçilerek başlatılacaktır.

2.4.3- Kanunun ek 6. maddesine göre sigortalı olanların prim hesabı ve gün sayısı

Kanunun ek 6. maddesine göre sigortalı olacaklar 01.03.2011 tarihinden itibaren 82. maddeye göre belirlenen prime esas kazancın alt ve üst sınırı arasında olmak kaydıyla sigortalı tarafından belirlenen günlük kazancın otuz katının % 32,5’i oranında prim öderler. Bu prim oranının % 20’si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, % 12,5’i genel sağlık sigortası primidir. Bu sigortalılardan 4447 sayılı Kanuna tabi olmak isteyenler % 3 sigortalı ve işveren hissesi oranındaki işsizlik sigortası primi de ödeyebilirler. İşsizlik sigortası priminin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmemesi halinde o aya ait işsizlik sigortası primi ödeme hakları düşer.

Kanuna eklenen geçici 29. madde ile ek 6. madde kapsamındaki sigortalılar 01.03.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 82. maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazancın alt sınırının on sekiz katı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir puan artırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere prim ödeyeceklerdir.

Kanunun ek 6. maddesine tabi sigortalı sayılanlar için ay 30 gün olarak dikkate alınacak bu sigortalılar;

01.03.2011-30.06.2011 tarihleri arasında işsizlik sigortası primi ödemek istemeyenler;

Aylık kazanç alt sınırına göre : 26,55 TL x 18 x % 32,5 = 155,32 TL,

01.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasında işsizlik sigortası primi ödemek istemeyenler;

Aylık kazanç alt sınırına göre : 27,90 TL x 18 x % 32,5 = 163,22 TL,

prim ödeyeceklerdir.

01.03.2011-30.06.2011 tarihleri arasında işsizlik sigortası primi ödeyecekler

Aylık kazanç alt sınırına göre : 26,55 TL x 18 x % 35,5 = 169,65 TL,

01.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasında işsizlik sigortası primi dahil ödeyecekler;

Aylık kazanç alt sınırına göre : 27,90 TL x 18 x % 35,5 = 178,28 TL,

prim ödeyeceklerdir. Sigortalılar talepte bulunmaları halinde üst sınıra kadar da prim ödeyebileceklerdir.

2.4.4- Kanunun ek 6. maddesine göre sigortalılığın sona ermesi

Kanunun ek 6. maddesi kapsamında ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma aracı ile 4. maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılanların sigortalılıkları;

- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışamaya başlaması,

- İsteğe bağlı sigortalı olması,

- Toplu taşıma aracı sahibinin yanında on günden fazla çalışması,

- Bu kapsamdaki çalışmasının sona ermesi

halinde sona erecektir.

2.5- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre aylık bağlanacaklardan diğer statülere göre sağlık primi bildirilmemiş hizmeti olanlar

6111 sayılı Kanunun 50. maddesiyle Kanunun geçici 19. maddesi 25.02.2011 tarihinden itibaren değiştirilmiş olup 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre aylık almakta olanlarla 25.02.2011 tarihinden sonra 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaları nedeniyle geçici 2. maddeye göre aylık bağlanacaklara, aylık bağlamaya esas tüm hizmetleri süresince on yıl süreyle hastalık sigortası veya sağlık sigortası veya genel sağlık sigortası primi ödememiş olanlardan, hastalık sigortası, sağlık sigortası ve genel sağlık sigortası primi kesilmiş olan süreler düşülmek kaydıyla, aylıklarının % 10’u oranında ve 10 yılı tamamlayacak süreyle genel sağlık sigortası primi kesileceği, 25.02.2011 tarihinden önce yapılan kesintilerin ise iade edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Kanunun geçici 19. maddesi gereğince 25.02.2011 tarihinden itibaren 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi hizmetleri esas alınarak geçici 2. maddeye göre bağlanacak aylıklara ilişkin hizmet bildirme ve birleştirme yazılarında sigortalıların (a) bendine tabi hizmetlerinden hastalık sigortası ve genel sağlık sigortası primi kesilen ve kesilmeyen süreler ayrı ayrı bildirilecektir.

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre bildirilecek hizmetlerde aşağıda belirtilen hususlara dikkat edilecektir.

1- 506 sayılı Kanunun mülga 85. maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olanlardan 30.09.2008 tarihine kadar hastalık sigortası primi kesilmemiştir.

2- 506 sayılı Kanunun mülga 86. maddesine göre topluluk sigortasına devam edenler zorunlu olarak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi tutulduğundan, avukat ve noterlerden hastalık ve analık topluluk sigortası sözleşmesi yapmış olanların bu süreleri “Topluluk Tescil ve Tahsilat Sistemi Programı”ndan, elçilik, dernek ve birlik topluluklarının ise hastalık ve analık sigortasına ilişkin dönem bordrolarından kontrolü yapılarak hizmet bildirilecektir.

3- Türk işverenlerin sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelere götürdükleri işçilerle ilgili olarak 30.09.2008 tarihine kadar topluluk sigortasında hastalık ve analık sigortası sözleşmesi imzalanmamıştır.

4- Libya’da geçen hizmetler malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi süreler olup, bu sürelerde hastalık ve analık sigortası primi kesilmemiştir.

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bağlanacak aylıklarda 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi hizmetlere ilişkin sağlık primi ödenmemiş sürelere ait gün sayısı önceden olduğu gibi 4/b programları aracılığıyla elektronik ortamda yapılmaya devam edilecektir.

3- Kanunun 4. Maddesinin Birinci Fıkrasının (b) Bendi Kapsamında Sigortalı Sayılanlara İlişkin Düzenlemeler

3.1- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendine tabi sigortalıların sigortalılık başlangıcı

6111 sayılı Kanunun 27. maddesiyle Kanunun sigortalılığın bildirimine ilişkin 8. maddesinde 01.10.2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yapılan değişiklikle 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendine tabi sigortalıların sigortalılıkları, mükellefiyetlerinin başlangıç tarihi itibariyle başlar, bu tarih vergi dairelerince mükellefiyetin başlatıldığı tarihten itibaren en geç iki ay içinde Kuruma bildirilir. Vergi işlemlerinin iki aydan önce tekemmül ettirilmesi halinde vergi mükellefiyetinin başladığı tarihten itibaren iki ayı geçmemek üzere tekemmül tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde Kuruma bildirilmesi zorunludur. Ancak, Kurumumuz ile T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı arasında imzalanan 14.06.2007 tarihli Protokol gereği Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından elektronik ortamda Kuruma bildirildiği tarih, Kanunda öngörülen vergi mükellefinin işe başlama işlemlerinin tekemmül ettirildiği tarih olarak dikkate alınacaktır.

Örnek 1- 20.05.2011 tarihinde gerçek veya basit usulde vergi mükellefiyeti başlayanların sigortalılığı 20.05.2011 tarihi itibariyle başlatılacak, bu sigortalıların Kuruma bildirimleri Gelir İdaresi Başkanlığı/vergi dairesi tarafından en geç 20.07.2011 tarihine kadar yapılacaktır.

Örnek 2- 05.05.2011 tarihinde basit usulde gelir vergisi mükellefiyeti başlayan sigortalının vergi mükellefiyet işlemleri tekemmül ettirilerek Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 07.07.2011 tarihi itibariyle Kuruma bildirilmiştir. Bildirim tarihi 05.07.2011 tarihinde sona erdiğinden Kanunda öngörülen sürenin dışında bildirim yapılmış sayılacak ve haklarında idari para cezası uygulanacaktır.

3.2- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendine tabi sigortalıların sigortalılığının sona ermesi

6111 sayılı Kanunun 28. maddesiyle Kanunun sigortalılığın sona ermesine ilişkin 9. maddesinde yapılan değişiklik doğrultusunda 001.10.2008 tarihinden geçerli olmak üzere 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendine tabi sigortalıların sigortalılıkları, vergi mükellefiyetlerinin sona erdiği tarih itibariyle sona erer. Bu tarih, Gelir İdaresi Başkanlığı/vergi dairelerince vergi mükellefiyeti terk işleminin tesis tarihinden itibaren en geç iki ay içinde Kuruma bildirilir. Vergi terk işlemlerinin iki aydan önce tekemmül ettirilmesi halinde işlemlerin tekemmül ettirildiği tarihten itibaren en geç 10 gün içerisinde Kuruma bildirilmesi zorunludur. Ancak, Kurumumuz ile T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı arasında imzalanan 14.06.2007 tarihli Protokol gereği Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından elektronik ortamda Kuruma bildirildiği tarih Kanunda öngörülen vergi mükellefinin işi bırakma işlemlerinin tekemmül ettirildiği tarih olarak dikkate alınacaktır.

Örnek 1- 06.04.2011 tarihi itibariyle vergi mükellefiyeti sona eren sigortalının vergi mükellefiyet terk işlemi Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından en geç 06.06.2011 tarihine kadar tekemmül ettirilerek Kuruma bildirilecektir.

Örnek 2- 17.05.2011 tarihinde gelir vergisi mükellefiyeti sonlanan sigortalının vergi mükellefiyet terk işlemi Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 19.07.2011 tarihi itibariyle Kuruma bildirilmiştir. Sigortalının terk işlemi 17.05.2011 tarihi itibariyle yapılacak, ancak bildirim yapılacak en son süre 17.05.2011 tarihi olduğundan bildirim yapılan tarih Kanunda belirtilen bildirim süresinin dışında yapılmış sayılacaktır.

3.3- Köy ve mahalle muhtarları

6111 sayılı Kanunun 27. maddesi ile Kanunun 8. maddesinin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklik ile 001.10.2008 tarihinden geçerli olmak üzere köy ve mahalle muhtarlarının sigortalılıklarının bildiriminin muhtar seçildiklerine ilişkin mazbatalarını ilgili seçim kurulundan aldıkları tarihten itibaren il veya ilçe mülki amirliklerince 15 gün içinde Kuruma bildirileceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu hüküm uyarınca bildirim süresi hesaplanırken sigortalılık başlangıç tarihi değil mazbataların alındığı tarih dikkate alınacaktır.

Örnek- 29.03.2009 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimlerinde Irmak Köyü muhtarı olarak seçilen ve ilçe seçim kurulundan mazbatasını 13.04.2009 tarihinde alan muhtar (A)’nın ilgili Kaymakamlık tarafından Kuruma 24.04.2009 tarihinde bildirimi yapılmıştır. Bildirimin son günü 27.04.2009 olduğundan Kanunda öngörülen süre içinde bildirim yapılmış sayılacaktır.

3.4- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi jokey ve antrenörler

6111 sayılı Kanunla Kanunun sigortalılığın sona ermesine ilişkin 9. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine (11) numaralı alt bent ilave edilmiş olup, yapılan düzenlemeyle 6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörlerden lisansları yenilenmeyenlerin sigortalıkları lisanslı oldukları yılın sonu itibariyle sona erdirilerek, bu tarih on gün içinde Türkiye Jokey Kulübü ve sigortalılarca Kuruma bildirilecektir. Söz konusu uygulama 001.10.2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş olup, bu sigortalılar hakkında 05.03.2009 tarihli ve 2009/37 sayılı Genelge hükümlerinin uygulanmasına devam edilecektir.

3.5- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi sigortalılar

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlar sigortalı sayılmışlardır. 6111 sayılı Kanunla Kanunun 6. ve 9. maddelerinde 01.10.2008 tarihinden geçerli olmak üzere yapılan değişiklik ile tarımsal faaliyette bulunanlardan 65 yaşını dolduranların sigortalılıklarının başlatılması ve sona ermesine yönelik düzenlemeler yapılmıştır.

65 yaşını doldurmaları nedeniyle sigortalılıklarının iptal edilmesi için talepte bulunanlardan, iptalini istedikleri sigortalılık sürelerinde genel sağlık sigortası yardımlarından yararlanmış olanlar, Kurum tarafından yapılan sağlık giderlerinin kendilerinden tahsil edileceği hususunda bilgilendirildikten sonra, sigortalılıklarının sona erdirilmesine ilişkin talepleri işleme alınacaktır.

Sigortalılığının sona erdirilmesine ilişkin talepte bulunanlardan dilekçelerinde sigortalılıklarının sona erdirilmesini istedikleri tarihte 65 yaşını doldurmayanların sigortalılıkları sona erdirilmeyecektir. Ancak, 65 yaşını doldurdukları tarihte veya bu tarihten sonraki bir tarihte sigortalılıklarını sona erdirebileceği hususunda sigortalılar bilgilendirilecektir. Sigortalıların yeniden talepte bulunmaları halinde bir yıllık müracaat süresinin hesabında ilk dilekçelerinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih esas alınarak yeni dilekçelerinde belirttikleri tarihe göre sigortalılıkları sona erdirilecektir.

3.5.1- Tarım sigortalılarından 65 yaşını dolduranlar

3.5.1.1- 25.02.2011 tarihinden önce 65 yaşını dolduranlar

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında bulunmaları nedeniyle 01.10.2008-24.02.2011 tarihleri arasında sigortalılıkları başlatılanlardan 65 yaşını dolduranların geriye dönük sigortalılıklarının sona erdirilmesi için 25.02.2011 tarihinden itibaren bir yıl içinde Kuruma yazılı talepte bulunmaları halinde, yazılı taleplerinde sigortalılıklarının sona ermesine ilişkin belirttikleri süreler esas alınarak sigortalılıkları sona erdirilecektir.

Örnek 1- 01.10.2008 tarihinden itibaren sigortalılığı başlatılan, sigortalılığının başlatıldığı tarihte 65 yaşını dolduran ve tescil tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren sigortalılığının sona erdirilmesine ilişkin yazılı talebi 16.05.2011 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden sigortalının tescil tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.

Örnek 2- 01.10.2008 tarihinden itibaren sigortalılığı başlatılan ve aynı tarihte de 65 yaşını dolduran sigortalı, 20.04.2011 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden dilekçesinde 31.12.2009 tarihi itibariyle sigortalılığının sona erdirilmesini istemiştir. Sigortalının Kanunun öngördüğü bir yıllık süre içerisinde talepte bulunması ve 65 yaşını doldurması nedeniyle 31.12.2009 tarihinden itibaren sigortalılığı sona erdirilecektir.

Örnek 3- 01.10.2008 tarihinde sigortalılığı başlatılan, 65 yaşını 03.05.2009 tarihinde dolduran ve tescil tarihi itibariyle sigortalılığının sona erdirilmesine ilişkin talebi 03.06.2011 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden sigortalının tescil tarihi itibariyle 65 yaşını doldurmaması nedeniyle sigortalılığı sona erdirilmeyecektir.

Örnek 4- 02.01.2010 tarihinden itibaren sigortalılığı başlatılan ve 65 yaşını 23.02.2011 tarihinde dolduran sigortalının, 65 yaşını doldurduğu 23.02.2011 tarihinden itibaren sigortalılığının sona erdirilmesi için 04.07.2011 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden talebine istinaden sigortalılığı 23.02.2011 tarihinden itibaren sona erdirilecektir.

3.5.1.2- 25.02.2011 tarihinden itibaren 65 yaşını dolduran tarım sigortalıları

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında sigortalılıkları devam edenlerden Kanunun yayım tarihi olan 25.02.2011 tarihinden itibaren 65 yaşını doldurmaları nedeniyle sigortalılıklarının sona erdirilmesi için yazılı talepte bulunanların, taleplerinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren sigortalılıkları sona erdirilecektir.

Örnek 1- 02.03.2011 tarihinden itibaren sigortalılığı başlatılan sigortalı, 24.06.2011 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden dilekçesinde 65 yaşını doldurması nedeniyle sigortalılığının sona erdirilmesini talep etmiştir. Tescil tarihinden önce 65 yaşını dolduran sigortalının yazılı talebinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği 24.06.2011 tarihi itibariyle sigortalılığı sona erdirilecektir.

Örnek 2- 25.03.2011 tarihinden itibaren sigortalılığı başlatılan sigortalı, 01.07.2011 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden dilekçesinde tescil tarihinden önce 65 yaşını doldurması nedeniyle 25.03.2011 tarihi itibariyle sigortalılığının sona erdirilmesini talep etmiştir. Sigortalının talebinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği 01.07.2011 tarihinden itibaren sigortalılığı sona erdirilecektir.

Örnek 3- 06.04.2010 tarihinden itibaren sigortalılığı başlatılan ve 65 yaşını 25.02.2011 tarihinde dolduran sigortalının, 65 yaşını doldurduğu 25.02.2011 tarihinden itibaren sigortalılığının sona erdirilmesine ilişkin 14.06.2011 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden dilekçesine istinaden sigortalılığı 14.06.2011 tarihinden itibaren sona erdirilecektir.

Örnek 4- 06.04.2007 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı başlatılan, 20.07.2011 tarihinde 65 yaşını dolduran ve 65 yaşını doldurması nedeniyle sigortalılığının sona erdirilmesine ilişkin dilekçesi 14.08.2012 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden sigortalının 14.08.2012 tarihinden itibaren sigortalılığı sona erdirilecektir.

3.5.2- Tarım sigortalılarının diğer statülere tabi çalışmaları

Tarım sigortalılıkları devam etmekte iken Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi hariç diğer sigortalılık statülerine tabi çalışmalarının başlaması halinde, tarım sigortalılıkları bir gün öncesinden sona erdirilecektir.

Bu çalışmaları sona erenlerden ziraat odası, ziraat odasının bulunmadığı yerlerde ise tarım il/ilçe müdürlüğü kayıtları devam edenlerin sigortalılıkları, diğer statülere tabi sigortalılıklarının sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren yeniden başlatılacaktır.

Örnek 1- 01.10.2008 tarihinden itibaren tarım sigortalılığı başlatılan ve 01.03.2009 tarihinden itibaren de vergi mükellefiyeti başlayan ilgilinin 28.02.2011 tarihinden itibaren tarım sigortalılığı sona erdirilerek, 01.03.2011 tarihinden itibaren 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendine tabi sigortalılığı başlatılacaktır. Ancak bu çalışmasının 05.05.2011 tarihinde sona ermesi halinde tarımsal faaliyetinin devam etmesi şartıyla tarım sigortalılığı 06.05.2011 tarihinden itibaren yeniden başlatılacaktır.

Örnek 2- 14.02.2011 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı başlatılan ve sigortalılığı devam etmekte iken 17.08.2011 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışması başlayan sigortalının 16.08.2011 tarihinden itibaren tarım sigortalılığı sona erdirilecektir. Ancak bu çalışmasının 28.09.2012 tarihinde sona ermesi halinde tarımsal faaliyetinin devam etmesi şartıyla tarım sigortalılığı 29.09.2012 tarihinden itibaren yeniden başlatılacaktır.

Örnek 3- 10.10.2008 tarihi itibariyle tarım sigortalılığı başlatılan ve sigortalılığı devam etmekte iken 03.09.2011 tarihinde ilk defa 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendine tabi çalışması başlayan sigortalının, 02.09.2011 tarihinden itibaren tarım sigortalılığı sona erdirilecektir. Ancak istifa etmesi nedeniyle 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılığı 26.08.2012 tarihinde sona eren sigortalının, tarımsal faaliyetinin devam etmesi şartıyla tarım sigortalılığı 27.08.2012 tarihinden itibaren yeniden başlatılacaktır.

Örnek 4- 15.07.2002-14.08.2006 tarihleri arasında 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunan, 10.10.2007 tarihinden itibaren tarım sigortalılığı başlatılan, 03.10.2009 tarihinden itibaren yeniden 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaya başlayan ve hakkında Kanunun geçici 4. maddesi uyarınca 5434 sayılı Kanunun mülga hükümleri uygulanacak olan sigortalının hizmeti 15.10.2009 tarihinden itibaren başlatılacağından, tarım sigortalılığı 14.10.2009 tarihi itibariyle sona erdirilecektir. Sigortalının 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki görevinin 27.08.2012 tarihinde sona ermesi halinde bu kapsamdaki hizmeti 14.09.2012 tarihine kadar devam edeceğinden tarımsal faaliyetinin devam etmesi şartıyla tarım sigortalılığı 15.09.2012 tarihinden itibaren yeniden başlatılacaktır.

3.5.3- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi sigortalılıkları devam etmekte iken (b) bendinin diğer statülerine tabi çalışması olanlar

Sigortalılık başlangıç tarihlerinin ve Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık çakışmasının 01.03.2011 tarihinden önce ya da sonra olmasına bakılmaksızın 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde 01.03.2011 tarihinden önce çakışması durumunda, 28.02.2011 tarihinde (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamındaki sigortalılığı sona erdirilerek 01.03.2011 tarihinden itibaren diğer statüler dikkate alınarak (b) bendi kapsamındaki sigortalılık başlatılacaktır. Çakışmanın 01.03.2011 tarihinden sonra olması halinde ise tarım sigortalılığı, (b) bendine tabi sigortalılıktan bir gün önce sona erdirilecektir.

Örnek 1- 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi sigortalılığı devam etmekte iken 03.08.2010 tarihinden itibaren vergi mükellefiyeti başlayan sigortalının, 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamındaki sigortalılığı 28.02.2011 tarihinde sona erdirilerek vergi mükellefiyetinin devam etmesi nedeniyle sigortalılığı 01.03.2011 tarihinden itibaren başlatılacaktır.

Örnek 2- 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi sigortalılığı devam etmekte iken 17.08.2011 tarihinden itibaren şirket ortaklığı başlayan sigortalının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamındaki sigortalılığı 16.08.2011 tarihinde sona erdirilerek şirket ortaklığından dolayı sigortalılığı 17.08.2011 tarihinden itibaren başlatılacaktır.

3.6- 01.10.2008-24.02.2011 tarihleri arasında 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlarla ilgili bildirim süresi

6111 sayılı Kanunla Kanuna eklenen geçici 35. madde ile 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalı olanların, sigortalı işe giriş bildirgesi ile sigortalı işten ayrılış bildirgelerini Kuruma bildirmekle yükümlü vergi daireleri, esnaf sicil müdürlüğü, ziraat odası, tarım il/ilçe müdürlüğü, il veya ilçe mülki amirlikleri, Türkiye Jokey Kulübü ile hisse devirlerinde şirket yetkilerinin Kanunun 8. ve 9. maddesinde belirtilen bildirim yükümlülüklerini geçici 35. maddesi hükmü uyarınca 24.02.2011 tarihine kadar yerine getirmiş olmaları halinde bildirimlerini yasal süresinde yapmış sayılacaklardır.

01.10.2008-24.02.2011 tarihleri arasında Kanunun 8. ve 9. maddelerine göre bildirim yapmakla mükellef olanların Kanunda belirtilen sürelerde bildirim yapmaması nedeniyle haklarında idari para cezası uygulananlardan tebliğ edilen idari para cezaları için dava açmış olup davaları devam edenlerin, Kanunun geçici 35. maddesi hükmü uyarınca yukarıda yapılan açıklamalar da dikkate alınarak durumları incelendikten sonra yasal süresinde bildirilmiş sayılacakların komisyon aracılığıyla hukuk birimlerine davanın konusu kalmadığı yönünde mahkemelere bilgi vermeleri sağlanacaktır.

Örnek 1- 29.03.2009 yerel seçimlerinde muhtarlığı kazanan kişinin muhtarlık başlangıcı kaymakamlıkça 29.04.2009 tarihinde Kuruma bildirilmiştir. Kaymakamlıkça, muhtarlığın başladığına ilişkin 15 günlük yasal bildirim süresi aşılmış ancak, bildirim 24.02.2011 tarihine kadar yapıldığından geçici 35. madde uyarınca yasal süresinde bildirim yapılmış sayılacaktır.

Örnek 2- 31.12.2009 tarihi itibariyle jokeylik lisansı sona eren jokeyin, lisansının yenilenmemesi nedeniyle sigortalılığının sona erdiği, Türkiye Jokey Kulübü tarafından Kuruma 22.01.2010 tarihinde bildirilmiştir. 24.02.2011 tarihine kadar bildirim yapıldığından geçici 35. madde uyarınca bildirim yasal süresinde yapılmış sayılacaktır.

3.7- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalıların sigortalıklarının sona erme tarihleri

6111 sayılı Kanunun 28. maddesi ile Kanunun 9. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (7), (8), (9) ve (10) numaralı alt bentlerinde yer alan “tarihten” ibarelerinden sonra gelmek üzere “bir gün öncesinden” ibareleri eklenmiştir. Söz konusu düzenleme doğrultusunda 01.10.2008 tarihinden itibaren bu kapsamdaki kişilerin sigortalılıkları aşağıdaki şekilde sona erdirilecektir

Herhangi bir yabancı ülkede ikamet eden ve o ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayan veya ikamet esasına bağlı olarak o ülke sosyal güvenlik sistemine dahil olan sigortalının, çalışmaya başladığı veya o ülke sosyal güvenlik sistemine dahil olduğu tarihten bir gün öncesinden sigortalılığı sona erdirilecektir.

4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi kapsamında iflas veya tasfiye durumu ile münfesih duruma düşen şirketlerin ortaklarından 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayan sigortalıların sigortalılıkları çalışmaya başladıkları tarihten bir gün öncesinden sona erdirilecektir.

Köy ve mahalle muhtarlarından; kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmasından dolayı gelir vergisi mükellefiyeti bulunanlar hariç, aynı zamanda hizmet akdi ile çalışanların sigortalılıkları çalışmaya başladığı tarihten bir gün öncesinden sona erdirilecektir. Gelir vergisinden muaf olan, ancak esnaf ve sanatkarlar sicili kaydına istinaden 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, bu sigortalılıklarının devamı sırasında, hizmet akdi ile çalışanların sigortalılıkları çalışmaya başladığı tarihten bir gün öncesinden sona erdirilecektir.

3.8- Kanunun geçici 17. maddesi gereğince sigortalılıkları durdurulanlardan yapılandırmadan yararlanmak isteyenlerin ihya işlemleri

Kanunun geçici 17. maddesi gereği mülga 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre tescilleri yapıldığı halde 30.04.2008 tarihi itibariyle 5 yılı aşkın süreye ilişkin primi borcu bulunanların sigortalılık sürelerinin tespit edilmesi ve bu sürelerin tekrar ihya edilmek istenmesi durumunda, ihya işlemlerinin nasıl yapılacağı 28.01.2009 tarihli ve 2009/17 sayılı, 31.08.2010 tarihli ve 2010/100 sayılı Genelgelerle açıklanmıştır.

Bu kapsamdaki sigortalıların Kanunun geçici 17. maddesi gereğince durdurulan sigortalılık sürelerinin, 24.02.2011 tarihine kadar kendileri veya hak sahipleri tarafından geçici 17. madde uyarınca ihya edilmemiş olması veya ihya edilmekle beraber ihya tutarının tamamının tebliğ tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödenmemesi nedeniyle ihya talepleri geçersiz hale gelen sigortalı veya hak sahiplerinin, 6111 sayılı Kanunun 16. maddesinde yapılan düzenleme uyarınca durdurulan sigortalılık süreleri durdurulmamış gibi kabul edilerek 30.04.2008 tarihine kadar olan ihya tutarları 6111 sayılı Kanunun 12. maddesinin birinci fıkrasına göre hesaplanarak 1.08.2011 tarihine kadar eksiksiz ödenmesi halinde sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.

30.04.2008 tarihi itibariyle (4/b) tescil programında 5 yılı aşkın prim borcu bulunmasına karşın hiç prim ödemesi bulunmayanlardan sigortalılıkları tescil tarihi itibariyle elektronik ortamda (19) terk kodu işlenerek durdurulanlar ile beş yıldan fazla prim borcu bulunmasına rağmen primlerinin tamamını ödemeyenler veya sigortalılıkları sona erip yeniden sigortalılıkları başlayanlara ait listeler sosyal güvenlik il müdürlüklerine/sosyal güvenlik merkezlerine gönderilmiştir. Gönderilen bu listelerdeki kişilerin sigortalılık durumları araştırılıp, Kanunun geçici 17. maddesi kapsamına girip girmedikleri belirlenecek, geçici 17. madde kapsamına girdiği tespit edilenlerin sigortalılıkları (19) terk kodu işlenerek durdurulduktan sonra 6111 sayılı Kanunun 16. maddesi uyarınca yapılandırma talepleri değerlendirilecektir.

Ancak, 6111 sayılı Kanunun 16. maddesi uyarınca yapılacak ihya taleplerine 18.03.2011 tarihli ve 2011/29 sayılı Genelgenin “3.3- Sigortalılık Süresi Durdurulanların Başvuruları Üzerine Yapılacak İşlemler” bölümünde belirtilen esaslar doğrultusunda işlem yapılacaktır.

4- Borçlanmaya İlişkin Düzenlemeler

6111 sayılı Kanunun 30. maddesiyle Kanunda borçlanma hükümlerinin düzenlendiği 41. maddenin birinci fıkrasına (i) bendi eklenmiş; 47. maddesiyle geçici 4. maddenin onyedinci fıkrası kapsamına girenlerin müracaat ve ödeme süreleri değiştirilmiş; 52. maddesiyle Kanuna geçici 31. ve geçici 36. maddeler ilave edilmiştir.

4.1- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıların borçlanmaları

4.1.1- 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanların borçlanmaları

Kanunun 41. maddesine eklenen (i) bendi ile 25.02.2011 tarihinden sonraki sürelere ilişkin olmak üzere, 4857 sayılı İş Kanununa göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalıların kısmi süreli çalıştıkları aylara ait eksik kalan sürelerini borçlanmalarına imkan sağlanmıştır. Bu bent uyarınca yapılacak borçlanmalar 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.

4857 sayılı Kanunun 13. maddesinde kısmi iş sözleşmesi; işçinin normal haftalık çalışma süresinin tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi olarak tanımlanmıştır. Buna göre, 25.02.2011 tarihinden itibaren kamu ve özel sektörde çalışanlar ile ev hizmetlerinde 30 günden az çalışanlardan aylık prim ve hizmet belgesi ile bildirilen eksik gün nedeni 06 (Kısmi istihdam), 07 (Puantaj kayıtları) ve 17 (Ev hizmetlerinde 30 günden az çalışma) olan sigortalılar ay içinde zorunlu sigortalılık dışındaki sürelerini borçlanabileceklerdir.

Ay içinde 30 günden az çalışmış oldukları halde eksik gün nedeni 12 (Birden fazla) ve 13 (Diğer) olarak işaretlenenlerin işverenlerce Kuruma her ay bildirilen “Eksik Gün Bildirim Formu” ekinde verilen eksik gün nedenleri incelenecek, eksik gün nedeninin 06 (Kısmi istihdam), 07 (Puantaj kayıtları) ve 17 (Ev hizmetlerinde 30 günden az çalışma) olduğunun tespit edilmesi halinde bu süreler de borçlandırılacak ve sigortalılardan ayrıca belge istenmeyecektir. İşverenlerin Kanunun 86. maddesinin dördüncü fıkrasına göre eksik gün bildiriminde bulunmalarının Kurumca zorunlu tutulmaması hallerinde sigortalılar eksik gün nedenlerine ilişkin belgeleri işverenlerden alarak Kuruma vereceklerdir.

Kanunun 41. maddesinin (i) bendi gereğince borçlanma yapacakların borçlanmaya ilişkin prim tutarı 01.01.2012 tarihine kadar sigortalının veya hak sahiplerinin talepte bulundukları tarihte 82. maddeye göre prime esas kazancın alt ve üst sınırları arasında olmak üzere kendilerince belirlenen günlük kazancın % 32’si oranında hesaplanacaktır. Ancak, ay içerisinde eksik kalan sürelerini 60. maddenin birinci fıkrasının (g) bendine göre genel sağlık sigortası primi ödemek suretiyle 30 güne tamamlayanların bu sürelerde yapacakları borçlanmalarda borçlanma tutarı % 20 oranı üzerinden hesaplanacaktır.

Bu durumda (i) bendi kapsamında borçlanma yapacakların; genel sağlık sigortası primi ödenmemiş süreler için borçlanma tutarı (Borç Tutarı = Belirlenen Günlük Kazanç x Borçlanılacak Gün Sayısı x % 32), genel sağlık sigortası primi ödenmiş süreler için borçlanma tutarı ise (Borç Tutarı = Belirlenen Günlük Kazanç x Borçlanılacak Gün Sayısı x % 20) formülüne göre hesaplanacaktır.

4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalıların kısmi süreli çalıştıkları aylara ait eksik sürelerinin borçlandırılmasında sigortalılar ay içinde 30 günden az çalıştıkları süreleri 30 güne tamamlayarak borçlanma yapacaklarından 28, 29 ve 31 gün çeken aylardaki borçlanılacak süreler 30 güne tamamlanarak borçlanma süresi belirlenecektir. Bu sigortalıların borçlanması “sgkintra HİZMET BORÇLANMALARI, 4857 sayılı Kanuna Göre Borçlanma” menüsünden sonuçlandırılacaktır.

Kamu idaresine ait işyerlerinde çalıştırılan ve iş akdi askıda olan sigortalılar 4857 sayılı Kanun gereğince belirli süreli iş sözleşmesine tabi olduklarından iş akdinin askıda olduğu sürelerde zorunlu ya da isteğe bağlı sigortalı olabilecekler, ancak bu süreler borçlanma kapsamında değerlendirilmeyecektir.

Örnek- 22.12.20112 tarihinde ay içinde 30 günden az çalıştığı süreleri borçlanmak için müracaat eden sigortalının aylık prim ve hizmet belgesinde yapılan incelemede 2011 yılı Nisan ayından itibaren 07 (Puantaj kaydı) eksik gün nedeninin bildirildiği anlaşılmıştır. Bu sigortalının (i) bendi kapsamına girecek borçlanma süresi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

Yıl- Ay Eksik Gün Nedeni Zorunlu Hizmet Gün sayısı Zorunlu Hizmet Borçlanılacak Hizmet Borçlanma Gün Sayısı
2011 Nisan 7 20 11.04.2011-30.04.2011 01.04.2011-10.04.2011 10
2011 Mayıs 7 12 19.05.2011-30.05.2011 01.05.2011-18.05.2011 18
2011 Haziran 7 5 26.06.2011-30.06.2011 01.06.2011-25.06.2011 25
2011 Temmuz 7 8 23.07.2011-30.07.2011 01.07.2011-22.07.2011 22

*Ay içindeki zorunlu çalışma süresi borçlanma ile 30 güne tamamlandığı için 28, 29 ve 31 gün çeken aylarda hizmet 30 gün olarak dikkate alınmıştır.

4.1.2- Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında uzman ve usta öğretici olarak çalışanların borçlanma süreleri

Kanuna 6111 sayılı Kanunla eklenen geçici 31. madde ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanlar, bu durumlarını milli eğitim il veya ilçe müdürlüklerince belgelendirmeleri kaydıyla, 25.02.2011 tarihinden önceki çalışmalarından dolayı ay içinde 30 günden eksik kalan sürelerini 41. madde esaslarına göre kendileri veya hak sahiplerince borçlanılabilecektir. Borçlanılan süreler 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık süresi sayılacaktır.

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunun 47. maddesinde örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmetiçi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarda uzman ve usta öğreticilerin de geçici veya sürekli olarak görevlendirilebileceği, öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar ile görev ve yetkilerinin yönetmeliklerle tespit edileceği hükmü bulunmakta olup, Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelik 21.05.1977 tarihli ve 15953 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığından, uzman ve usta öğreticilerin 21.05.1977-25.02.2011 tarihleri arasında ay içinde 30 günden eksik kalan süreleri borçlandırılacaktır.

Milli Eğitim Bakanlığının ilgili birimleri tarafından bu kapsamda çalışanlar için 30 tam gün hizmet bildirilmemiş süreler geçici 31. maddeye göre borçlandırılmayacaktır.

Bu sigortalıların borçlanması “sgkintra HİZMET BORÇLANMALARI, Uzman ve Usta Öğretici Borçlanması” menüsünden sonuçlandırılacaktır.

Örnek- 01.08.1997-30.11.1998 tarihleri arasında usta öğretici olarak halk eğitim merkezinde çalışan sigortalı geçici 31. madde kapsamında borçlanma yapmak için halk eğitim merkezinden aldığı yazı ile Kuruma müracaat etmiş olup borçlanma süreleri aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

Dönem Bordrosu Bordrodaki Gün Sayısı Bordroda Prim Ödenen Aylar Zorunlu Hizmet Borçlanılacak Hizmet Borçlanma Gün Sayısı
1997 / II 15        
-      
-      
-      
15 16.08.1997-30.08.1997 01.08.1997-15.08.1997 15
1998 / I 60 5 26.01.1998-30.01.1998 01.01.1998-25.01.1998 25
10 21.02.1998-30.02.1998 01.02.1998-20.02.1998 20
25 06.03.1998-30.03.1998 01.03.1998-05.03.1998 5
20 11.04.1998-30.04.1998 01.04.1998-10.04.1998 10
1998 / II 63 17 14.05.1998-30.05.1998 01.05.1998-13.05.1998 13
16 15.06.1998-30.06.1998 01.06.1998-14.06.1998 14
15 16.07.1998-30.07.1998 01.07.1998-15.07.1998 15
14 17.08.1998-30.08.1998 01.08.1998-16.08.1998 16
1998 / III 47 17 14.09.1998-30.09.1998 01.09.1998-13.09.1998 13
15 16.10.1998-30.10.1998 01.10.1998-15.10.1998 15
15 16.11.1998-30.11.1998 01.11.1998-15.11.1998 15
-      

*Ay içindeki zorunlu çalışma süresi borçlanma ile 30 güne tamamlandığı için 28, 29 ve 31 gün çeken aylarda hizmet 30 gün olarak dikkate alınmıştır.

4.1.3- 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu uyarınca gözaltına alınanların veya tutuklananların borçlanmaları

6111 sayılı Kanunla Kanuna eklenen geçici 36. madde ile 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu uyarınca kurulan sıkıyönetim mahkemelerinin görev alanına giren suçlar nedeniyle yakalanan veya tutuklananlardan, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yönetime elkoyduğu 12 Eylül 1980 tarihinden itibaren haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilenlerin, gözaltında veya tutuklulukta geçen süreleri için kendilerinin ya da hak sahiplerinin bu durumlarını belgeleyerek 25.08.2011 tarihine kadar Kuruma talepte bulunmaları kaydıyla borçlandırılacaktır. Gözaltında veya tutuklulukta geçen süreler talep tarihinde 82. maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının % 32’si üzerinden hesaplanacaktır. Borç tutarı gözaltına alınmaları veya tutuklanmalarından dolayı dava açıp tazminat alanlar için borcun tebliğ tarihinden itibaren altı ay içerisinde kendilerince veya hak sahiplerince, tazminat almamış olanlar için ise Hazinece ödenmesi suretiyle borçlandırılacaktır. Bu şekilde borçlanılan süreler Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilecektir.

1402 sayılı Kanuna göre sıkıyönetim uygulaması 26.12.1978 tarihinden itibaren başlamış en son 19.07.1987 tarihinde kaldırılmış olup bu tarihler arasında sıkıyönetim mahkemelerince haklarında kovuşturmaya yer olmadığına (takipsizlik kararı verilenler) veya beraatlerine karar verilenlerin, gözaltında veya tutuklulukta geçen süreleri borçlandırılabilecektir.

Kendi sigortalıklarından dolayı 25.02.2011 tarihine kadar sosyal güvenlik kanunlarına göre gelir veya aylık bağlananlar, bu kapsamdaki sürelerin tamamı herhangi bir şekilde hizmet olarak değerlendirilmiş olanlar ile 12.09.1980 tarihinden önce haklarında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına karar verilenlerin bu süreleri borçlandırılmayacaktır.

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi sigortalılıkları devam ederken 1402 sayılı Kanuna göre gözaltına alındığı veya tutuklandığı tarihte ya da daha sonraki bir tarihte sigortalılığı sona erenler geçici 36. madde kapsamında borçlanma yapabilecekleri gibi Kanunun 41. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine göre de borçlanma yapabileceklerdir. Borçlanma talebinde bulunan sigortalıların durumları incelendikten sonra 41. maddenin birinci fıkrasının (f) bendi kapsamında veya geçici 36. madde kapsamında borçlanma şartlarını taşımaları halinde sigortalılar bilgilendirilecek ve tercihinin yer aldığı yeni talebi doğrultusunda ilk dilekçesinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih esas alınarak borçlanma işlemi sonuçlandırılacaktır.

1402 sayılı Kanun kapsamında gözaltına alınan veya tutuklananlardan daha sonra Kanunun 4. maddesi kapsamında sigortalı sayılanlar ile 5434 sayılı Kanuna tabi görevinden ayrıldıktan sonra açıkta iken gözaltına alınan veya tutuklananların borçlanma süreleri Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılık olarak değerlendirilecektir.

1402 sayılı Kanuna göre yapılacak borçlanmalarda Kanunun 4. maddesi kapsamında sigortalılığı olmayanların borçlanma gün sayıları Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında değerlendirildiğinden, 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesine tabi sandıklarda çalışması bulunup 1402 sayılı Kanun kapsamında borçlanılacak süresi bulunanlar da Kuruma müracaat ederek Kanunun geçici 36. maddesi hükmünden yararlandırılacaklardır.

Sigortalıların Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi borçlanma müracaatları sosyal güvenlik il müdürlüklerine/sosyal güvenlik merkezlerine yapılacaktır.

Örnek 1- 506 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken 03.07.1982 tarihinde 1402 sayılı Kanun gereğince tutuklanan ve 05.07.1982 tarihinde işten ayrılan sigortalı 22.05.2011 tarihinde 03.07.1982-08.03.1983 tarihleri arasındaki süreyi 1402 sayılı Kanun kapsamında borçlanmak için Kuruma müracaat etmiştir. Yapılan incelemede sigortalının haksız tutuklanması nedeniyle tazminat almadığı anlaşılmış olup 506 sayılı Kanuna tabi hizmeti ile çakışmayan 06.07.1982-08.03.1983 tarihlerini borçlanacak, bu süreler Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılık olarak değerlendirilip, borçlanılan süreler sigortalının toplam gün sayısına ilave edilecektir.

Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının 06.07.1982-08.03.1983 tarihleri arasını 41. maddenin birinci fıkrasının (f) bendine göre borçlanmayı talep etmesi halinde, bu defa borçlanılan sürelere ilişkin tutarın tebliğ tarihinden itibaren bir aylık süre içinde sigortalı tarafından ödenmesi istenecek, bu süreler sigortalılık süresi ve gün sayısı olarak dikkate alınacak, sigortalılık statüsü borçlanmaya müracaat ettiği tarihteki statüye göre belirlenecektir.

Örnek 3- 27.12.1980-06.05.1981 tarihleri arasında 1402 sayılı Kanun gereğince gözaltına alınan, 15.01.1988 tarihinde 5434 sayılı Kanun kapsamında göreve başlayan ve halen görevine devam eden sigortalının 22.04.2011 tarihli talebi üzerine tutuklulukta geçen süresi Kanunun geçici 36. maddesinin birinci fıkrasına göre borçlandırılacak, bu süreler 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilecektir.

Örnek 4- 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken 06.05.1981 tarihinde görevinden ayrılan ve açıkta iken 08.07.1981 tarihinde tutuklanan sigortalının 10.05.2011 tarihli talebi üzerine 08.07.1981-05.10.1981 tarihleri arasında tutuklulukta geçen süresi Kanunun geçici 36. maddesinin birinci fıkrasına göre borçlandırılacak, bu süreler 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilecektir.

Örnek 5- 04.02.1992 tarihinde 506 sayılı Kanuna tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı 1402 sayılı Kanun kapsamında tutuklulukta geçen 24.01.1981-18.08.1982 tarihleri arasındaki süresini borçlanmak için 04.05.2011 tarihinde müracaat etmiş, yapılan incelemede tazminat aldığı anlaşılmış olup 24.01.1981-18.08.1992 tarihleri arasındaki borçlanma tutarı 24.05.2011 tarihinde sigortalıya tebliğ edilmiştir. Borçlanma tutarının 24.11.2011 tarihine kadar ödenmesi halinde Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilecektir.

Örnek 6- 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı 05.05.1975 tarihinde başlayan sigortalı 1402 sayılı Kanun kapsamında tutuklulukta geçen 19.06.1980-26.05.1982 tarihleri arasındaki süresini borçlanmak için 17.06.2011 tarihinde müracaat etmiş, yapılan incelemede 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının 21.11.1981 tarihinde sona erdiği anlaşılmış olduğundan sigortalı 22.11.1981-26.05.1982 tarihleri arasındaki süreyi borçlanabilecektir.

4.1.3.1- 1402 sayılı Kanun uyarınca yapılacak borçlanmalarda tescil işlemleri, borçlanmaların hesaplanması ve borçlanılan sürelerin değerlendirilmesi

506 ve 2925 sayılı kanunlar kapsamında hizmeti bulunmayanlar ile 1479, 2926 ve 5434 sayılı kanunlara göre tescili olanların Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre yapacakları borçlanmalarda tescil işlemi re’sen yapılacak olup bunun için “(4/a) Tescil Programı”nda “23-1402 Borçlanma” sigortalılık kodu kullanılacaktır.

1402 sayılı Kanuna göre yapılacak borçlanma tutarı sigortalının ya da hak sahibinin talep tarihinde Kanunun 82. maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının % 32’si üzerinden hesaplanacaktır (Borç tutarı = Günlük kazancın alt sınırı x Borçlanılacak gün sayısı x % 32).

Kanunun geçici 36. maddesi gereğince borçlanma yapacak sigortalılardan dava açıp tazminat alanların borçlanma tutarları kendileri veya hak sahipleri tarafından tebliğ tarihinden itibaren altı aylık süre içinde ödenecektir. Altı aylık süre içerisinde tebliğ edilen borcun bir kısmını ödeyenlerin ödemiş oldukları tutara karşılık gelen süre kadar gün sayısı olarak değerlendirilecek, borcun ödenmemesi halinde borçlanma geçerli sayılmayacaktır.

Tazminat almamış olanların borçlanma tutarı ise Kurumca Hazineden tahsil edileceğinden, tahsilat beklenmeksizin tahakkuku oluşturulan süre kadar gün sayısı olarak değerlendirilecektir.

Bu sigortalıların borçlanması “sgkintra HİZMET BORÇLANMALARI, 1402 sayılı Kanun Borçlanması” menüsünden sonuçlandırılacaktır. Tazminat almamış sigortalıların borçlanma tutarı karşılığı Kurumumuzca Hazineden isteneceğinden, söz konusu programda “Tazminat almamış” seçeneği işaretlenecektir. Borçlanma tutarının Hazineden tahsil edilmesi amacıyla her ayın sonunda Sigortalı Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığınca elektronik ortamda alınacak listeler Strateji Geliştirme Başkanlığına (Bütçe ve Muhasebe Daire Başkanlığı) gönderilecektir.

Kanunun geçici 36. maddesi gereğince 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre yapılacak borçlanmalarda borçlanılan süreler gün sayısı olarak değerlendirilecek, ancak bu süreler sigortalılık başlangıç tarihini geriye götürmeyecektir. 2829 sayılı Kanuna göre hizmet birleştirme işlemlerinde Kanunun geçici 36. maddesine göre borçlanılan süreler yaşlılık aylığı bağlanmasında son yedi yıllık sürenin hesabında dikkate alınacak, sigortalılık süresi hesabında dikkate alınmayacaktır.

1402 sayılı Kanuna göre yapılacak borçlanmalarda borçlanma yapılan süreden önce ya da sonra Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrası kapsamında çalışması bulunmayanların 41. maddenin birinci fıkrasına ya da 3201 sayılı Kanuna göre yapacakları borçlanmaların statüsü Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında değerlendirilecektir. Sigortalının 4. maddenin birinci fıkrası kapsamında sigortalılığının bulunması halinde ise geçici 36. maddeye tabi süreler 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre, 41. maddeye göre yapılacak borçlanmaların statüsü ise 16.09.2010 tarihli ve 2010/106 sayılı Genelgenin “3.1” başlıklı bölümü doğrultusunda, 3201 sayılı Kanuna göre yapılacak borçlanmaların statüsü ise 3201 sayılı Kanun hükümlerinde göre sonuçlandırılacaktır.

Örnek 1- 20.05.1988 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamında çalışmaya başlayan ve toplam 4000 prim ödeme gün sayısı bulunan sigortalı 1402 sayılı Kanun kapsamında tutuklulukta geçen 22.09.1980-25.11.1982 tarihleri arasındaki süresini borçlanma talebinde bulunmuş, yapılan incelemede tazminat almadığı anlaşılmış olup, 22.09.1980-25.11.1982 tarihleri arasındaki 783 gün, toplam gün sayısına ilave edilecek, sigortalılık süresi ilk işe giriş tarihinden geriye götürülmeyecektir.

Örnek 2- İlk defa 05.05.1972 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı 1402 sayılı Kanun kapsamında 12.09.1980 ile 19.08.1983 tarihleri arasında gözaltında tutulmuş, 19.08.2009 tarihinde vefat etmiş olup 506 sayılı Kanuna göre toplam 800 gün hizmeti bulunmaktadır. Hak sahiplerinin talepte bulunması halinde 1402 sayılı Kanun kapsamında geçen süreler borçlandırılabilecektir.

Örnek 3- 14.06.1977-22.06.1978 tarihleri arasında askerlik yapan, 12.07.1981-14.09.1983 tarihleri arasında 1402 sayılı Kanun kapsamında gözaltında tutulan, 08.08.1988 tarihinden itibaren 1479 sayılı Kanuna tabi olarak çalışmaya başlayan ve sigortalılığı devam ederken 31.03.2011 tarihinde hem askerlik borçlanması hem de 1402 sayılı Kanuna göre gözaltında geçen süreleri borçlanmak için müracaat eden sigortalının 1402 sayılı Kanuna göre borçlanma statüsü Kanunun 4. maddesinin (a) bendi kapsamında, askerlik borçlanması ise en son (b) bendine tabi olduğundan (b) bendi kapsamında değerlendirilecektir. Sigortalılık süresinin başlangıç tarihi 08.08.1988 tarihinden itibaren yalnızca askerlik süresi kadar geriye götürülecek, 1402 sayılı Kanun gereğince borçlanılan süreler ise toplam gün sayısına ilave edilecektir.

4.1.3.2- 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununa göre tutukluluk ve gözaltında geçen sürelerin belgelendirilmesi

1402 sayılı Kanuna göre borçlanma yapmak isteyenler, haklarında alınan sıkıyönetim mahkemesi kararlarını şahsen ya da avukatları aracılığıyla Kara Kuvvetleri Adli Müşavirliğinden temin edip borçlanma başvuru belgesi ile birlikte sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat edebilecekleri gibi, sadece borçlanma belgeleri ile müracaat etmeleri halinde Kurumumuzca söz konusu belgeler Kara Kuvvetleri Adli Müşavirliğinden istenebilecektir.

Sigortalıların mahkeme kararlarını dilekçe ile Kara Kuvvetleri Adli Müşavirliğinden temin etmek istemeleri veya doğrudan Kurumumuza müracaat etmeleri halinde söz konusu dilekçede hangi mahkemede yargılandıklarını veya hangi savcılık tarafından soruşturma yapıldığını ve yılını bildirmeleri gerekmekte olup, Kara Kuvvetleri Adli Müşavirliğine şahsen başvurularda ayrıca dilekçe ekine nüfus cüzdanı sureti eklenecektir. Hak sahiplerinin belge temini için müracaatlarında bu belgelerin yanında mirasçılık belgesini de (veraset ilamı) eklemeleri gerekmektedir. Kara Kuvvetleri Adli Müşavirliğinden Kurum tarafından bilgi ve belge istenmesi durumunda kimlik fotokopisi yerine Kimlik Paylaşım Sisteminden alınacak vukuatlı nüfus kayıt örneği gönderilecektir.

Kara Kuvvetleri Adli Müşavirliğince; talepte bulunan sigortalıya, vekil tayin ettiği avukatına, hak sahiplerine ya da sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine veya Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Sigortalı Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına, sigortalı beraat etmişse mahkeme kararı, takipsizlik kararı (kovuşturulmaya yer olmadığı) verilmişse savcılık kararı, mahkeme ve savcılık kararında cezaevine giriş ve çıkış tarihleri yoksa diğer yazışma evrakı, dosyasında bulunması halinde tazminat alınıp alınmadığına ilişkin yazı ve belgelerin onaylı birer suretinin, sigortalının 1402 sayılı Kanun kapsamına girip girmediğini belirten bir üst yazı ile gönderilecektir.

4.2- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalıların borçlanabilecekleri süreler

4.2.1- Geçici 4. maddenin onyedinci fıkrasına göre yapılacak borçlanmalar

6111 sayılı Kanunun 47. maddesi ile Kanunun geçici 4. maddesinin onyedinci fıkrasında yer alan “altı ay içerisinde” ibaresi “30.06.2011 tarihine kadar”, “iki yıl içinde” ibaresi “31.12.2014 tarihine kadar” şeklinde değiştirilmiştir.

Personel mevzuatına göre almış oldukları disiplin cezası sonucu 23.04.1999 tarihi ile 14.02.2005 tarihleri arasında memuriyetleri sona erenlerden, 22.06.2006 tarihli ve 5525 sayılı Kanun uyarınca haklarında verilmiş disiplin cezaları bütün sonuçları ile ortadan kaldırılanların 30.06.2011 tarihine kadar Kuruma müracaatları halinde, görevlerinden ayrıldıkları tarih ile göreve başladıkları tarih arasındaki prim veya kesenek ödenmemiş süreleri, görevlerinden ayrıldıkları derece ve kademelerine prim veya kesenek ödenmemiş veya borçlanmak istedikleri sürenin her üç yılına bir derece yükselmesi ve her tam yılına bir kademe verilmek suretiyle ve öğrenim durumları itibariyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36. maddesindeki yükselebilecekleri dereceleri geçmemek üzere tespit edilecek derece, kademe ve ek göstergeleri ile emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait tüm unsurların toplamının müracaat tarihinde yürürlükte olan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlar esas alınarak, yine o tarihteki kesenek ve karşılık oranları borçlandırılmak suretiyle hizmetinden sayılacak, bundan doğacak borç tutarının tamamı 31.12.2014 tarihine kadar kendileri tarafından taksitlerle veya defaten ödenecektir.

Daha önce, Kanunun geçici 4. maddesinin onyedinci fıkrası uyarınca 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren altı ay içerisinde borçlananların borç tutarının tebliğ tarihinden itibaren tamamının iki yıl içinde ödememesi nedeniyle hizmet olarak sayılmayan veya 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren altı aylık sürenin dolumundan sonra müracaat etmeleri nedeniyle borçlanma talepleri reddedilenlerin borçlanma kapsamında olan bu süreleri 30.06.2011 tarihine kadar yeniden müracaat etmeleri halinde yeni müracaat tarihindeki mali hükümler esas alınarak borçlandırılacaktır.

Örnek 1- 12.01.2004 tarihinde almış olduğu disiplin cezası nedeniyle görevine son verilen, daha sonra 5525 sayılı Kanun uyarınca hakkında verilmiş olan disiplin cezası bütün sonuçları ile ortadan kaldırılan ve 02.11.2008 tarihinde disiplin cezası nedeniyle açıkta geçen süresini borçlanma talebinde bulunan sigortalıya borç miktarı 05.12.2008 tarihinde tebliğ edilmiştir. İki yıl içinde borcunu ödemeyen sigortalı 30.06.2011 tarihine kadar disiplin cezası nedeniyle açıkta geçen süresinin tekrar borçlandırılmasını istemesi halinde borçlanma işlemi yeni başvuru tarihindeki mali esaslara göre yapılacaktır.

Örnek 2- 07.12.2002 tarihinde almış olduğu disiplin cezası nedeniyle görevine son verilen, daha sonra 5525 sayılı Kanun uyarınca hakkında verilmiş olan disiplin cezası bütün sonuçları ile ortadan kaldırılan ve 28.05.2008 tarihli dilekçesi ile disiplin cezası nedeniyle açıkta geçen süresini borçlanmak isteyen sigortalının talebi altı aylık sürenin dolum tarihinden sonra olduğundan reddedilmiştir. Sigortalının açıkta geçen süresini 30.06.2011 tarihine kadar tekrar borçlanmak istemesi halinde, borçlanma işlemi yeni başvuru tarihindeki mali esaslara göre yapılacaktır.

Örnek 3- 08.03.2003 tarihinde almış olduğu disiplin cezası nedeniyle görevine son verilen, daha sonra 5525 sayılı Kanun uyarınca hakkında verilmiş olan disiplin cezası bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılan ve 08.01.2009 tarihinde disiplin cezası nedeniyle açıkta geçen süresini borçlanmak isteyen sigortalıya borç miktarı 03.07.2009 tarihinde tebliğ edilmiştir. Sigortalının 03.07.2011 tarihinde sona eren borç ödeme süresi 6111 sayılı Kanunun uyarınca 31.12.2014 tarihine kadar uzatılmıştır.

4.2.2- 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu uyarınca gözaltına alınanların veya tutuklananların borçlanmaları

5434 sayılı Kanuna tabi çalışmakta iken 1402 sayılı Kanun uyarınca kurulan sıkıyönetim mahkemelerinin görev alanına giren suçlar nedeniyle tutuklananlardan, Türk Silâhlı Kuvvetlerinin yönetime elkoyduğu 12 Eylül 1980 tarihinden itibaren haklarında kovuşturmaya yer olmadığına (takipsizlik) veya beraatlerine karar verilenlerin, gözaltında veya tutuklulukta geçen ve herhangi bir nedenle hizmet olarak sayılmayan süreleri, göreve başlatılıp başlatılmadıklarına bakılmaksızın kendileri veya hak sahiplerinin bu durumlarını belgeleyerek 25.08.2011 tarihine kadar Kuruma müracaat etmeleri kaydıyla, gözaltına alındığı veya tutuklandığı tarihteki emeklilik keseneğine esas aylık derece ve kademesinin müracaat tarihindeki katsayılar ve emeklilik keseneğine esas aylığın hesabına ait diğer unsurlar ile kesenek ve karşılık oranları esas alınmak suretiyle hesaplanacak borçlanma tutarının borcun tebliğ tarihinden itibaren altı ay içerisinde kendilerince veya hak sahiplerince ödenmesi hâlinde hizmet sürelerine eklenecektir.

Borçlanılan süreler 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun geçici 205. maddesine göre yaş tespitinde dikkate alınmayacaktır.

Kendi sigortalıklarından dolayı 25.02.2011 tarihine kadar sosyal güvenlik kanunlarına göre gelir veya aylık bağlananlar, bu kapsamdaki sürelerin tamamı herhangi bir şekilde hizmet olarak değerlendirilmiş olanlar ile 12 Eylül 1980 tarihinden önce haklarında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına karar verilenlerin bu süreleri borçlandırılmayacaktır.

Sigortalıların Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi borçlanma müracaatları devir tarihine kadar Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Sigortalı Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığına yapılacaktır.

Örnek 1- Hatay İl Sağlık Müdürlüğünde hemşire olarak görev yapmakta iken 14.03.1980 tarihinde 1402 sayılı Kanun uyarınca gözaltına alınan, 18.08.1980 tarihinde tutuklanan ve 9.03.1981 tarihinde hakkında verilen takipsizlik kararı gereğince serbest bırakıldıktan sonra 03.04.1981 tarihinde tekrar görevine başlatılan sigortalının gözaltı ve tutukluluk süresi 12.09.1980 tarihinden sonra sona erdiğinden, gözaltı süresinde tarafına 2/3 açık aylıkları ödenen, ancak göreve iade edildiği tarihte noksan ödenen 1/3 oranındaki aylıkları ödenmeyen sigortalının gözaltında iken aylıklarından 1/2 oranında kesenek kesilmesi nedeniyle yarım hizmet sayılan gözaltına alındığı tarihi takip eden 01.04.1980 tarihi ile takipsizlik kararının verildiği tarihi takip eden ay sonu olan 30.03.1981 tarihi arasındaki süresinin kalan yarısı 25.08.2011 tarihine kadar müracaat etmesi halinde borçlandırılacaktır.

Örnek 2- İzmir Tarım İl Müdürlüğünde memur olarak görev yapmakta iken 28.02.1980 tarihinde 1402 sayılı Kanun uyarınca gözaltına alınan, 11.04.1980 tarihinde tutuklanan ve 16.06.1981 tarihinde hakkında verilen beraat kararı ile serbest bırakılan ancak, Kurumunca tekrar görevine başlatılmayan sigortalının gözaltı süresinde tarafına 2/3 açık aylıkları ödenerek aylıklarından 1/2 oranında kesenek kesilmesi nedeniyle yarım hizmet sayılan süresinin, gözaltına alındığı tarihi takip eden aybaşı olan 1.03.1980 tarihi ile beraat kararının verildiği tarihi takip eden ay sonu olan 30.06.1981 tarihi arasındaki süresinin kalan yarısı 25.08.2011 tarihine kadar müracaat etmesi halinde borçlandırılacaktır.

Örnek 3- Sivas Belediye Başkanlığında memur olarak görev yapmakta iken, 18.06.1980 tarihinde 1402 sayılı Kanun uyarınca gözaltına alınan ve hakkında verilen takipsizlik kararı gereğince 03.01.1981 tarihinde serbest bırakıldıktan sonra 19.04.1981 tarihinde tekrar görevine başlatılan sigortalının gözaltı süresi hakkındaki takipsizlik kararı 12.09.1980 tarihinden sonra sona erdiğinden, 01.07.1980-30.01.1981 tarihleri arasında gözaltında geçen süresi borçlandırılacak, ancak serbest bırakıldığı 01.02.1981 tarihi ile görevine başlatıldığı 30.04.1981 tarihi arasındaki süresinin borçlandırılmasına imkan bulunmamaktadır.

Örnek 4- Adıyaman İl Milli Eğitim Müdürlüğünde öğretmen olarak görev yapmakta iken, 03.05.1979 tarihinde 1402 sayılı Kanun uyarınca gözaltına alınan ve hakkında verilen takipsizlik kararı gereğince serbest bırakıldıktan sonra 20.11.1979 tarihinde tekrar görevine başlatılan sigortalının gözaltı süresi hakkındaki takipsizlik kararı 12.09.1980 tarihinden önce verildiğinden, gözaltı süresinde tarafına 2/3 açık aylıkları ödenen, ancak göreve iade edildiği tarihte noksan ödenen 1/3 oranındaki aylıkları ödenmeyen sigortalının gözaltında iken aylıklarından 1/2 oranında kesenek kesilmesi nedeniyle yarım hizmet sayılan 1.05.1979-20.11.1979 tarihleri arasındaki süresinin kalan yarısı borçlandırılamayacaktır.

Örnek 5- Memur olarak görev yapmakta iken 25.06.1980 tarihinde 1402 sayılı Kanun uyarınca gözaltına alınan, 30.06.1980 tarihinde tutuklanan, 19.04.1982 tarihinde sıkıyönetim komutanlığınca görevine son verilen, daha sonra mahkemece 14.02.1983 tarihinde beraatına karar verilen ve görevine başlatılmayan sigortalının, görevine son verildiği tarihe kadar gözaltında ve tutuklulukta geçen süresi 5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, görevine son verilme tarihinden mahkemece beraatına karar verildiği tarihe kadar göz altında ve tutuklulukta geçen süresi ise 5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında borçlandırılacaktır.

5- İsteğe Bağlı Sigortaya İlişkin Düzenlemeler

5.1- Ay içinde 30 günden az çalışanlardan isteğe bağlı sigortalı olanlar

Kanunun 50. maddesi ile ay içinde 30 günden az çalışan veya tam gün çalışmayanlar isteğe bağlı sigortaya müracaat etmeleri halinde kalan sürelerini isteğe bağlı sigortaya prim ödeyerek 30 güne tamamlayabilmektedirler. 6111 sayılı Kanunun 32. maddesi ile Kanunun 51. maddesinin üçüncü ve beşinci fıkralarında yapılan değişiklikle ay içinde 30 günden az çalışan veya tam gün çalışmayan sigortalıların isteğe bağlı sigortalılık statüleri 25.02.2011 tarihinden itibaren Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılacaktır.

Bu durumda ay içinde 30 günden az çalışmaları nedeniyle isteğe bağlı sigortalı sayılanların 01.10.2008-24.02.2011 tarihleri arasındaki sigortalılıkları 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, 25.02.2011 tarihi ve sonrasındaki sigortalılıkları ise 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık süresi sayılacaktır.

01.10.2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigortaya müracaat etmiş olup halen 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında prim ödeyenler ile 25.02.2011 tarihinden itibaren müracaat edenlerin bu tarihten sonraki işlemleri “sgkintra (4/a) Tescil ve Hizmet İşlemleri” programı ile takip edilecek bu programa giriş yapılırken “30 günden az prim ödeyen” ve “ay içinde tahakkuk ettirilecek isteğe bağlı sigorta gün sayısı” girilerek hizmet oluşturulacaktır.

01.10.2008-24.02.2011 tarihleri arasında müracaat eden sigortalıların isteğe bağlı sigortaya giriş bildirgelerinin bir fotokopisi (4/a) sigorta sicil dosyalarında muhafaza edilecek, 01.10.2008-24.02.2011 tarihleri arasında ay içinde 30 günden az çalışan veya tam gün çalışmayanlardan kalan süreleri 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında prim ödemek suretiyle 30 güne tamamlayanların ödemiş oldukları prim karşılığı hizmet süreleri (4/b) Tescil Programına her ay (01-terk), (05-isteğe bağlı sigortalılık) kodları ile sosyal güvenlik il müdürlüğünce/sosyal güvenlik merkezince manuel olarak aktarılacaktır.

6111 sayılı Kanunun 68. maddesiyle 4447 sayılı Kanunun 46. maddesinde yapılan düzenleme ile ay içindeki çalışması 30 günün altında olanlar ile 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlardan ay içindeki çalışmasını 30 güne tamamlayanlar işsizlik sigortası kapsamında sigortalı sayılmışlardır. Söz konusu hüküm gereğince 25.02.2011 tarihinden itibaren 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli çalışıp ayrıca isteğe bağlı sigortaya müracaat edenlerden % 32 prim oranı ile sigortalı ve işveren hissesi dahil % 3 oranında işsizlik sigortası primi olmak üzere toplam % 35 oranında prim alınacaktır.

Ay içinde 30 günden az çalışıp isteğe bağlı sigortalı olmak için müracaat edenlerden kısmi süreli iş sözleşmesine tabi çalışanların aylık prim ve hizmet belgesindeki eksik gün nedeni 06 (Kısmi istihdam), 07 (Puantaj kayıtları), 17 (Ev hizmetlerinde 30 günden az çalışma), 12 (Birden fazla) ve 13 (Diğer) olanlar dikkate alınacaktır. Bu sigortalıların zorunlu sigortalılık süresinin isteğe bağlı sigortaya beyan ettiği gün sayısından az olması halinde, eksik ödemiş oldukları aylara ilişkin hizmet, prim farkını ödemeleri halinde dikkate alınacaktır.

Zorunlu çalışmalarının beyan ettikleri gün sayısından fazla olması halinde ise fazla ödenen tutarlar prim borçlarına mahsup edilebileceği gibi talepleri halinde sigortalılara iade edilecektir.

Örnek- Aylık prim ve hizmet belgesinde her ay 20 gün çalışan ve eksik gün nedeni 06 (Kısmi istihdam) olan sigortalı, 25.05.2011 tarihinde ay içinde 30 günün altında olan süresini isteğe bağlı sigortalı olarak tamamlamak için müracaat etmiştir. Bu durumda sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 21.05.2011 tarihi itibariyle başlatılacaktır.

5.2- Kamu idarelerinde çalışıp iş sözleşmesi askıda olanların isteğe bağlı sigortalılığı

6111 sayılı Kanunun 42. maddesiyle Kanunun 88. maddesinin dördüncü fıkrasına “Ancak, kamu idaresine ait işyerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda olduğu sürede 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışmaları ya da isteğe bağlı sigortalı olmaları halinde bu sigortalılar için belirtilen şekilde çalıştıkları veya isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödedikleri sürelerle sınırlı olarak ilgili kamu idaresinden genel sağlık sigortası primi alınmaz.” cümlesi eklenmiş olup, bu değişiklikle kamu idaresine ait işyerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda olduğu sürede 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışmaları ya da isteğe bağlı sigortalı olmaları halinde bu sigortalılar için belirtilen şekilde çalıştıkları veya isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödedikleri sürelerle sınırlı olarak ilgili kamu idaresinden genel sağlık sigortası primi alınmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Bu kapsamda olan kişilerin isteğe bağlı sigortaya müracaat etmeleri halinde talepleri kabul edilerek 05.01.2009 tarihli ve 2009/5 sayılı Genelge hükümleri doğrultusunda işlemleri yapılacak ancak, isteğe bağlı sigorta primi ödenen süreler 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık olarak değerlendirilecektir.

5.3- Gelir vergisinden muaf kadın sigortalılar

Kanunun geçici 16. maddesinin üçüncü fıkrasında 6111 sayılı Kanunun 50. maddesiyle yapılan düzenlemeyle 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9. maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen vergiden muaf işleri hizmet akdiyle herhangi bir işverene tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yaptıklarını vergi dairelerinden alacakları yazılar ya da Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından düzenlenen raporlar ile tespit ettiren kadınlar isteğe bağlı sigortalı olarak primlerini 2011 yılında % 18 olmak üzere ve her yıl birer puan artırılmak suretiyle ödeyebileceklerdir.

Bu düzenleme ile 01.10.2008 tarihinden önce kayıt ve tescili yapılan isteğe bağlı sigortalılar ile 25.02.2011 tarihinden itibaren tescilleri yapılan kadınların bu madde kapsamında prim ödemek istemeleri durumunda vergiden muaf işleri 01.10.2008 tarihinden önce veya sonra yaptıkları araştırılmayacak, vergiden muaf işleri yaptıklarını belgelemeleri halinde isteğe bağlı sigortalılık talep tarihini takip eden günden itibaren başlatılacaktır. Ancak, 6111 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce talepte bulunup 01.10.2008 tarihinden sonra vergiden muaf işleri yapmaları nedeniyle sigortalılıkları başlatılmayanlardan yeniden talep alınacaktır.

Sigortalıların vergiden muaf işleri yaptıklarının tespitine ilişkin uygulama 20.10.2010 tarihli ve 2010/117 sayılı Genelge hükümlerine göre devam edecektir.

Örnek 1- 13.07.2007 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığı başlayan 02.11.2008 tarihinde Kanunun geçici 16. maddesinden yararlanmak için talepte bulunan ancak 01.10.2008 tarihinden önce vergiden muaf işleri yaptığını belgeleyememesi nedeniyle talebi reddedilen kadın sigortalının 03.03.2011 tarihinde yeniden talepte bulunması ve talep tarihi itibariyle vergiden muaf işleri yaptığını belgelemesi halinde, talep tarihini takip eden 04.03.2011 tarihinden itibaren geçici 16. madde hükümlerinden yararlandırılacaktır.

Örnek 2- 13.03.2011 tarihinde isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunan ve aynı tarih itibariyle vergiden muaf işleri yaptığını belgeleyen kadın isteğe bağlı sigortalı tescil tarihi itibariyle geçici 16. madde hükümlerinden yararlandırılacaktır.

Örnek 3- 15.04.2011 tarihinde isteğe bağlı sigortalılığı başlayan ancak 12.05.2011 tarihinde vergiden muaf işleri yaptığını belgeleyerek madde hükmünden yararlanmak için talepte bulunun kadın isteğe bağlı sigortalı 13.05.2011 tarihi itibariyle geçici 16. madde hükümlerinden yararlandırılacaktır.

5.4- Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine tabi sigortalılar

Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi ile ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri yönünden 01.10.2008 tarihinden itibaren 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalı olarak sayılmaktadırlar. Bunların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde isteğe bağlı sigortalı olmalarına imkan sağlanmış olup, isteğe bağlı sigortalılık statüsü (b) bendi kapsamında sigortalılık olarak değerlendirilmiştir. Ancak 6111 sayılı Kanunun 24. maddesi ile değiştirilen Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca isteğe bağlı sigortalılık statüsü 01.10.2008 tarihinden itibaren 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi olarak belirlenmiştir. Söz konusu hüküm gereğince 01.10.2008-25.02.2011 tarihleri arasında isteğe bağlı sigorta statüleri Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirilen hizmetler 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamına dönüştürülecek, sigortalıların bu sürelere ilişkin bildirilen hizmetleri ile borçlanmalardaki sigortalılık statüleri de yeni durumlarına göre değerlendirilecektir.

Örnek- 23.02.2009 tarihi itibariyle 5. maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı 24.02.2009 tarihinde isteğe bağlı sigortalı olmak için müracaat etmiş olup sigortalılığı 25.02.2009 tarihi ile başlatılmış, 08.08.2010 tarihinde de askerlik borçlanması yapmıştır. Sigortalının 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığı ve bu statüdeki askerlik borçlanması 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında isteğe bağlı sigortalılık ve borçlanma olarak dikkate alınacaktır.

Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine tabi sigortalıların kısa vadeli ve genel sağlık sigortası hizmetlerinin bildirimi işverenler tarafından 21 numaralı (Türk İşverenler Tarafından Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalanmamış Ülkelere Götürülerek Çalıştırılan Türk İşçileri) belge türü ile Kuruma bildirilmekte olup, bunlardan isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin talepleri önceden olduğu gibi isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesi ve bu sigortalıların sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkeye Türk işverenlerince götürüldüğüne ilişkin belge ile sigortalılar ya da işverenler tarafından işyerinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat ederek yapılmaya devam edilecek, bu sigortalılardan % 20 oranında isteğe bağlı sigorta primi tahsil edilecektir.

Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında sigortalı olanlardan aynı zamanda isteğe bağlı sigortaya devam edenlerin 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılıkları yurtdışındaki çalışmalarının bittiği tarih itibariyle sona erdirilecektir.

Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında sigortalılığı bulunanlardan isteğe bağlı sigortalı olanların 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık kodu “2” olup “sgkintra (4/a) Tescil ve Hizmet İşlemleri” programından “5-g Yurtdışı İBS” alanına giriş yapılmak suretiyle işlem yapılacaktır.

01.10.2008 tarihi ile 6111 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 25.02.2011 tarihleri arasında (4/b) programları aracılığıyla sigortalılıkları devam ettirilenlerin Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılıkları tescil tarihi itibariyle (04) kodu ile iptal edilerek “sgkintra (4/a) Tescil ve Hizmet İşlemleri” menüsünden (4/a) programına tescil tarihleri itibariyle girişleri sağlanacaktır.

6- Birden Fazla Sigortalılık Statülerine Tabi Çalışmalarda Hizmetlerin Değerlendirilmesi

Kanunun sigortalılık hallerinin birleşmesine ilişkin 53. maddesinin birinci fıkrası 6111 sayılı Kanunun 33. maddesi ile 01.03.2011 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiş, ayrıca 6111 sayılı Kanunla Kanuna eklenen geçici 33. madde ile 53. maddenin birinci fıkrasında yapılan değişikliklerin 01.03.2011 tarihinden önceki süreler için uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır. Öte yandan, Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak bildirilemeyeceklerinden bu durumdaki sigortalılar 01.03.2011 tarihinden önce olduğu gibi bu tarihten sonra da kendi işyerlerinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı olamayacaklardır. Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olarak birden fazla statüde aynı anda çalışılması halinde aşağıdaki şekilde işlem yapılacaktır.

6.1- 01.03.2011 tarihinden itibaren birden fazla sigortalılık statüsüne tabi çalışmalarda hizmetlerin değerlendirilmesi

6.1.1- Sigortalılığı 01.03.2011 tarihinden sonra başlayanların hizmetlerinin çakışması

Kanunun 53. maddesi ile 01.03.2011 tarihinden itibaren sigortalıların 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statüleri ile (c) bendinde yer alan sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde çalışmaları halinde öncelikle (c) bendi kapsamında, (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde çalışmaları halinde ise (a) bendi kapsamındaki sigortalılıkları geçerli sayılacaktır. (b) bendi kapsamındaki sigortalılık (a) bendine tabi çalışmanın başladığı tarihten bir gün önce sona erdirilecektir.

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalıların 01.03.2011 tarihinden itibaren (a) bendi kapsamında çalışmaya başlamaları halinde e-Sigortalı yoluyla Kuruma verilen sigortalı işe giriş bildirgelerinde “5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılığınız sona erdirilmiştir. 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi ayrıca prim ödemeye devam etmek istiyor iseniz sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat etmeniz gerekmektedir” uyarısı verilecek, bu kayıtlar otomatik olarak “(4/b) Tescil Programının” terk işlemleri menüsünden (01) terk kodu sigorta türünde “53. maddeye göre sonlandırma” ile sona erdirilecektir.

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışması sona erenlerin (b) bendi kapsamındaki çalışmalarının devam etmesi halinde ise (a) bendine tabi çalışmasının sona erdiği tarihten bir gün sonra (b) bendine tabi sigortalılıkları başlatılacaktır.

Örnek 1- 25.05.2011 tarihinde vergi mükellefiyeti nedeniyle 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalı olan ve sigortalılığı devam etmekte iken 18.08.2011 tarihinde işveren yanında hizmet akdine tabi çalışmaya başlayan sigortalının (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı 17.08.2011 tarihi itibariyle sona erdirilerek, 18.08.2011 tarihi itibariyle (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır.

Örnek 2- 2.03.2012 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmaya başlayan sigortalı bu kapsamdaki sigortalılığı devam etmekte iken 21.11.2014 tarihinde vergi mükellefi olmuştur. Bu durumda (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı sona ermediği sürece başlatılmayacaktır.

Örnek 3- Örnek 2’deki sigortalının 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılığının 12.05.2015 tarihinde sona ermesi ve vergi mükellefiyetinin devam etmesi halinde (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı 13.05.2015 tarihinden itibaren başlatılacaktır.

6.1.2- Sigortalılığı 01.03.2011 tarihinden önce başlayanların 01.03.2011 tarihinden sonra hizmetlerinin çakışması

01.03.2011 tarihinden önce Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi çalışması bulunan sigortalıların 01.03.2011 tarihinden sonra (a) bendine tabi çalışmaları halinde önce başlayan sigortalılık statüsüne göre işlem yapılmayacak, (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı “6.1.1” bölümünde belirtildiği şekilde sona erdirilecektir.

Örnek 1- 20.05.2009 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı devam etmekte iken 12.12.2011 tarihinden itibaren (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayan sigortalının, (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı 11.12.2011 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.

Örnek 2- 3.09.2009 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi sigortalılığı devam etmekte iken 25.07.2011 tarihinden itibaren (a) bendine tabi çalışması başlayan sigortalının tarım sigortalılığı 24.07.2011 tarihinde sona erdirilecektir

6.1.3- Sigortalılığı 01.03.2011 tarihinden önce başlayanların 01.03.2011 tarihinden önce hizmetlerin çakışması

01.03.2011 tarihi itibariyle Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendine tabi çalışmaları devam eden sigortalıların 6111 sayılı Kanunla Kanuna eklenen geçici 33. madde uyarınca hangi sigortalılık statüsünün önce başladığına bakılmaksızın (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı 28.02.2011 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.

Örnek -11.11.2008 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında başlayan sigortalılığı devam etmekte iken 11.12.2009 tarihinden itibaren (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayan sigortalının 28.02.2011 tarihi itibariyle (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı sona erdirilecek, 01.03.2011 tarihi itibariyle (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı devam ettirilecektir.

6.1.4- Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışması bulunanların aynı anda her iki statüde de prim ödemeleri halinde hizmetlerin değerlendirilmesi

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendine tabi sigortalılığın çakışması nedeniyle (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlar 01.03.2011 tarihinden sonra yazılı talepte bulunmak ve 82. maddeye göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ve üst sınırına ilişkin hükümler saklı olmak kaydıyla, (b) bendi kapsamındaki çalışmasından dolayı talep tarihinden itibaren (b) bendi içinde prim ödeyebileceklerdir. Ancak, (a) ve (b) bendi için ödenecek primlerin toplamı prime esas kazancın üst sınırından fazla olamayacaktır.

Sigortalılık hallerinin çakışması nedeniyle 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlardan (b) bendi kapsamında prim ödemek isteyenler iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar yönünden 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan diğer yardımlar ile uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar yönünden ise 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde değerlendirilecektir.

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi sigortalılık halleri çakışanlardan (b) bendi kapsamında ayrıca prim ödemek için talepte bulunanlara, (b) bendi statüsünde iş kazası ve meslek hastalıkları yönünden Kanunun 16. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen yardımlar yapılacaktır. Bu yardımların yapılmasında (b) bendi statüsünde ödenen primler esas alınacaktır.

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında ödenecek primler uzun vadeli sigorta kolları yönünden 26., 28. ve 32. maddelerinin birinci fıkralarının uygulanmasında 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi hizmetlerle birlikte dikkate alınacaktır. Ancak, hizmetin değerlendirilmesinde ay 30 günü, prime esas kazançlar ise Kanunun 80. maddesine göre belirlenen azami kazancı geçemeyecektir. Bu sigortalılara kısa vadeli sigorta kollarından Kanunun 16. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hastalık ve analık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesinde de sigortalılık statüsü 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi olarak değerlendirilecektir.

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi sigortalılıkları çakışanlardan 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınmakla beraber 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki çalışmalarından dolayı prim ödeyenlerin ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar (b) bendi kapsamındaki primlerini ödememeleri halinde o aya ait primin ödeme imkanı ortadan kalkacağından, söz konusu ay için hesaplanacak (a) bendi kapsamında prime esas kazanca dahil edilmeyecek ayrıca o ayda iş kazası geçirmesi veya meslek hastalığına tutulması halinde iş kazası ve meslek hastalığı hükümlerinde de yararlandırılmayacaktır.

Örnek 1- 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılığı devam ederken 27.05.2011 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayan ve prime esas kazanç alt sınırı üzerinden prim ödenen sigortalının (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı 26.05.2011 tarihinde sona erdirilmiştir. Sigortalı 17.07.2011 tarihinde aynı zamanda 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında da alt sınır üzerinden prim ödeyeceğine ilişkin talepte bulunmuş olup sigortalının 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki hizmetleri aşağıda belirtildiği şekilde değerlendirilecektir.

2011 Yılı Sigortalılık Statüsü İşe Giriş/Talep Tarihi Prim Ödeme Gün Sayıları 4/a 4/b
Uzun Vadeli Sigorta Kısa Vadeli Sigorta Kısa Vadeli Sigorta
Gün PEK Gün PEK Gün PEK
Nisan 4/b - 30 30 796,50 - - 30 796,50
Mayıs 4/b - 26 26 690,30 - - 26 690,30
Haziran 4/a 27.05.2011 5 5 132,75 5 132,75 - -
Temmuz 4/a - 30 30 837,00 30 837,00 - -
4/b 17.07.2011 15 0 418,50 - - 15 418,50
Ağustos 4/a - 30 30 837,00 30 837,00 - -
4/b - 30 0 837,00 30 837,00 30 837,00
Eylül 4/a - 25

(5 gün rapor)

25 697,50 25 697,50 - -
4/b - 30 0 837,00 - - 30 837,50
Ekim 4/a - 30 30 837,00 30 837,00 - -
4/b - 30 0 837,00 - - 30 837,00
Kasım 4/a - 30 30 837,00 30 837,00 - -
4/b - 30 0 837,00 - - 30 837,00
Aralık 4/a - 30 30 837,00 30 837,00 - -
4/b - Ödenmemiş - - - Ödenmemiş

Bu sigortalının 2011 yılı Mayıs ayı gün sayısı (4/a + 4/b = 26 + 5 = 31) 30 gün olarak, prime esas kazancı ise (690,30 + 132,75) 823,05 olarak dikkate alınacaktır.

17.07.2011 tarihinden itibaren esas alınmayan sigortalılık statüsünde ödenen 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sürelere ait prime esas kazançları uzun vade yönünden malullük, yaşlılık ve ölüm aylığı bağlanması ile yaşlılık ve ölüm toptan ödemesinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki hizmetlere ilave edilerek değerlendirilecek (2011 yılı Temmuz ayı 837,00 + 418,50 = 1.255,50), gün sayısı ise 30 gün olacaktır.

Sigortalının 15.08.2011 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında iş kazası geçirmesi halinde sigortalıya ödenecek geçici iş görmezlik ödeneği ile meslekte kazanma gücünü % 20 oranında kaybettiğinin tespit edilmesi durumda bağlanacak sürekli iş göremezlik geliri 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi statüsünde ödenen kazançlar esas alınarak değerlendirilecek, yardımlar da 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi statüsünden yapılacaktır.

Bu şekilde çalışmaya devam eden sigortalı 12.09.2011 tarihinde 5 gün hastalık sigortası yönünden rapor almıştır. Sigortalının 5 günlük geçici iş göremezlik ödeneği 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında ödenecek, 2011 yılı Eylül ayı prime esas kazancı (697,50 + 837,00) 1.534,50, gün sayısı 25 olacaktır.

Örnek 2- Örnek 1’deki sigortalının 15.08.2011 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında iş kazası geçirmesi halinde, sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği ile meslekte kazanma gücünü % 20 oranında kaybetmesi halinde bağlanacak sürekli iş göremezlik geliri 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi statüsünde ödenen kazançlar esas alınarak değerlendirilecek ve yardımlar 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında yapılacaktır.

Örnek 3- Örnek 1’deki sigortalının 12.12.2011 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında iş kazası geçirdiği 1.02.2012 tarihinde tespit edilmiştir. Ancak, sigortalı 2011 yılı Aralık ayı primini 2012 yılı Ocak ayı sonuna kadar ödemediğinden 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılığı geçerli sayılmayacak, sigortalı iş kazası ve meslek hastalığı hükümlerinden yararlanamayacaktır.

Örnek 4- 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendine göre sigortalılığının çakışması nedeniyle 15.09.2011 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (b) kapsamında sigortalılığı durdurulan ve bu bent kapsamındaki sigortalılığının devam etmesi yönünde talepte bulunmayan sigortalının, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı 21.12.2012 tarihinde sona ermiştir. 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı devam eden sigortalının bu bent kapsamındaki sigortalılığı 22.12.2012 tarihinden itibaren başlatılacaktır.

6.1.4.1- Kısmi süreli olarak 30 günden az çalışılan sürelerde hizmetlerin çakışması

4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesiyle, ev hizmetlerinden 30 günden az veya puantaj kaydıyla çalışıp eksik gün nedeni 06 (Kısmi istihdam), 07 (Puantaj kayıtları) ve 17 (Ev hizmetlerinde 30 günden az çalışma) olan sigortalıların aynı zamanda Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde sayılan sigortalılık hallerinin bulunması durumunda, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılığı sona ermedikçe ay içerisinde eksik kalan günlerinde 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır. Ay içerisinde eksik kalan süreleri için isteğe bağlı sigortaya müracaat edebilecekleri gibi 41. maddenin (i) bendi kapsamında borçlanabileceklerdir. Bu şekilde kazanılan süreler 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir. Ancak, kısmi süreli çalışması nedeniyle (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanların devam eden (b) bendi kapsamındaki çalışması nedeniyle de prim ödemek istenmesi durumunda (b) bendi kapsamında 30 gün üzerinden prim tahakkuk ettirilecektir.

Örnek 5- 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi çalışan ve prime esas kazancın üst sınırı üzerinden ödeme yapan sigortalı 101.04.2011 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) kapsamında her ay 20 gün süreyle kısmi süreli olarak çalışmaya başlamış, primleri alt sınırı üzerinden ödenmiştir. Sigortalı 22.04.2011 tarihinde aynı zamanda prime esas kazancın üst sınırı üzerinden 4. maddenin birinci fıkrasının (b) kapsamında da prim ödeyeceğine ilişkin talepte bulunmuş olup sigortalının 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki hizmetleri aşağıda belirtildiği şekilde değerlendirilecektir.

2011 Yılı Sigortalılık Statüsü İşe Giriş/Talep Tarihi Toplam Gün Ödeneceği Toplam PEK Aylık Bağlamada Dikkate Alınacak
Gün PEK
Mart 4/b - 30 5.177,40 30 5.177,40
Nisan 4/b   10 1.725,80 30 3.810,52
4/a 11.04.2011 20 531,00
4/b 22.04.2011 9 1.553,72
Mayıs 4/a   20 531,00 20 5.177,40
4/b   30 4.646,40
Haziran 4/a   20 531,00 20 5.177,40
4/b   30 4.646,40
Temmuz 4/a   20 558,00 20 5.440,50
4/b   30 4.882,50

Bu sigortalının 2011 yılı Nisan ayı gün sayısı (10 + 20) 30 gün olarak, prime esas kazancı ise (1.725,80 + 531,00 + 1.553,72) 3.810,52 olarak dikkate alınacaktır. Sigortalı Mayıs ayından itibaren her ay 20 gün kısmi süreli olarak çalıştığından 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki gün sayısı 20 gün olarak dikkate alınacaktır. Yatırılan tutar üst sınırı geçse dahi prime esas kazançlar tabloda belirtildiği şekilde dikkate alınacaktır.

Kanunun 67. maddesine 6111 sayılı Kanunun 36. maddesiyle eklenen beşinci fıkrasında 25.02.2011 tarihinden itibaren Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların 4857 sayılı İş Kanununun 56. ve 74. maddeleri ile diğer iş kanunlarına göre ücretsiz izin sayılan süreler haricinde ayrıca bir takvim yılı içerisinde toplam bir ayı aşmayan ve işverenlerince belgelendirilen ücretsiz izin sürelerinde genel sağlık sigortalılıklarının devam edeceği hüküm altına alındığından, bu durumdaki sigortalılara 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında gün bildirilmeyeceğinden 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında yatırılan primler, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında günsüz prime esas kazanç olarak dikkate alınacaktır.

Örnek 6- 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi çalışan ve prime esas kazancın alt sınırı üzerinden ödeme yapan sigortalı 04.07.2011 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlamıştır. Sigortalı 02.08.2011 tarihinde aynı zamanda prime esas kazancın alt sınırı üzerinden 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında da prim ödeyeceğine ilişkin talepte bulunmuş, 2011 yılı Eylül ayında puantaj kaydı nedeniyle 25 gün çalışmış, Kasım ayında bir aylık ücretsiz izin almış, Aralık ayında (a) bendi kapsamındaki çalışmasına geri dönmüştür. Sigortalının 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki hizmetleri aşağıda belirtildiği şekilde değerlendirilecektir.

2011 Yılı Sigortalılık Statüsü İşe Giriş/Talep Tarihi Toplam Gün Ödeneceği Toplam PEK Aylık Bağlamada Dikkate Alınacak
Gün PEK
Haziran 4/b - 30 796,50 30 796,50
Temmuz 4/a 04.07.2011 28 781,20 30 864,90
4/b   3 83,70
Ağustos 4/a   30 837,00 30 1.674,00
4/b 02.08.2011 30 837,00
Eylül 4/a   25 697,50 25 1.534,50
4/b   30 837,00
Ekim 4/a   30 837,00 30 1.674,00
4/b   30 837,00
Kasım 4/a   - Ücretsiz İzin - 837,00
4/b   30 837,00
Aralık 4/a   30 837,00 30 1.674,00
4/b   30 837,00

6.1.5- 5. maddenin birinci fıkrasının (g) bendi ile 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılık statülerinin çakışması

6111 sayılı Kanunun 24. maddesiyle Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine “Bu bent kapsamında yurt dışındaki işyerlerinde çalışan sigortalıların, bu sürede ödedikleri isteğe bağlı sigorta primleri 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılır” cümlesi eklenmiştir. Söz konusu hüküm uyarınca bu kapsamda sigortalı sayılanların isteğe bağlı olarak ödenen primleri 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılacak ancak, bu şekilde prim ödeyen sigortalıların 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya başlamaları halinde 5. maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamındaki sigortalılıkları ile isteğe bağlı sigortalılıkları sona erdirilecektir.

Örnek- 01.05.2011 tarihinde 5. maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında sigortalı olan 12.05.2011 tarihinde de isteğe bağlı sigortalı olmak için müracaat eden sigortalı, 26.06.2011 tarihinde limited şirket ortağı olmuştur. Bu sigortalının 5. maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamındaki sigortalılığı ile isteğe bağlı sigortalılığı 25.06.2011 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.

6.1.6- Hizmet çakışmalarında sosyal güvenlik destek primi uygulaması

4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi hizmet çakışmalarında sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar hakkında 01.03.2011 tarihinden itibaren (a) bendi kapsamındaki sigortalılık esas alınarak işlem yapılacaktır.

Örnek- 01.03.2003 tarihinden itibaren 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında yaşlılık aylığı alan sigortalının esnaf sigortalılığının devam etmesi nedeniyle aylığından sosyal güvenlik destek primi kesilmektedir. Sigortalının 03.06.2011 tarihinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlaması nedeniyle aylıklarından yapılan sosyal güvenlik destek primi kesintisi 2.06.2011 tarihi itibariyle kaldırılacaktır.

6.1.7 Kanunun ek 5. madde ile ek 6. madde kapsamındaki hizmetlerin çakışması

6111 sayılı Kanunla Kanuna eklenen ek 5. madde ile ek 6. maddelerde sigortalılık talep ile başlamakta, sigortalıların 4. madde kapsamında çalışmamaları halinde bu sigortalılıkları devam etmekte, talepleri halinde ise sona ermektedir. Bu durumda ek 5. madde kapsamında sigortalılığı devam ederken ek 6. madde kapsamında talepte bulunan ya da ek 6. madde kapsamında sigortalılığı devam ederken ek 5. madde kapsamında talepte bulunan sigortalıların önce başlayan sigortalılıkları sona ermeden diğer kapsamdaki sigortalılığı başlatılmayacaktır.

6.2- 01.10.2008-01.03.2011 tarihleri arasında birden fazla sigortalılık statülerine tabi çakışmalarda hizmetlerin değerlendirilmesi

6111 sayılı Kanunun 52. maddesiyle Kanuna eklenen geçici 33. maddeyle, 53. maddenin birinci fıkrasında 01.03.2011 tarihi itibarıyla yapılan değişikliklerin bu tarihten önceki işlemler için uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu hüküm gereğince 4. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerindeki hizmet çakışmalarının 01.10.2008-28.02.2011 tarihleri arasında olması halinde 05.03.2009 tarihli ve 2009/37 sayılı Genelge gereğince, 01.10.2008 tarihinden önceki sürelerde çakışma olması halinde ise hizmetlerin değerlendirilmesinde devredilen Sosyal Sigortalar Kurumunun 09.02.1993 tarihli ve 16-60 Ek Genelgesi, devredilen Bağ-Kur Genel Müdürlüğünün 06.08.1993 tarihli ve 1993-1 sayılı Talimatı ve 18.09.1998 tarihli Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesiyle Bu Kurumlar Arasında Diğer İşlemlere İlişkin Protokol gereğince işlem yapılmaya devam edilecektir. Bahsedilen tarihlerde sosyal güvenlik destek primine tabi çakışmalar için de aynı şekilde işlem yapılacaktır.

01.10.2008-01.03.2011 tarihleri arasında 23.12.2009 tarihli ve 2009/155 sayılı Genelge ile 4857 sayılı Kanunun 56. maddesinde işverenlerin işçilerin gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere toplam dört güne kadar verdikleri ücretsiz izin ile 74. maddesinde kadın işçiye onaltı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde onsekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar verilen ücretsiz izinler dışında kalan sürelerde Kanun kapsamındaki sigortalılık niteliği yitirilmiş sayıldığından ücretsiz yol ve analık izin süresi dışındaki ücretsiz izin süreleri bulunanların bu sürelerde 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olmaları halinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılıkları sona erdirilecektir.

01.10.2008-01.03.2011 tarihleri arasında ay içinde işe girişi veya işten çıkış tarihi bulunmayan ancak, geçici iş göremezlik ödeneği alması nedeniyle ayın bazı günlerinde ücret almayan ya da geçici iş göremezlik ödeneği aldığı aylarda ücret almadığı için sıfır gün ve kazanç bildirilen 4. maddenin birinci fıkranın (a) bendine tabi sigortalıların hizmeti kesintiye uğramış sayılmayacaktır.

Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.

 

EKLER

1- Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi

2- Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi

3- Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi

4- Sanatçı Olarak Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi

5- Borçlanma Talep Dilekçesi

6- İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi

Ekler İçin Tıklayınız…

—————————————————————————————————————–

(*) T.C.

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü

GENELGE 2011/36

Tarih : 05.04.2011

Konu : 6111 sayılı Kanun uyarınca yapılacak sigortalama ve borçlanmaya ilişkin işlemler