Son Haberler
Anasayfa / SOSYAL GÜVENLİK KURUMU (SGK) / ÖZEL BİNA İNŞAATLARINDA İŞE BAŞLAMA VE İŞ BİTİM TARİHLERİNİN TESPİTİ

ÖZEL BİNA İNŞAATLARINDA İŞE BAŞLAMA VE İŞ BİTİM TARİHLERİNİN TESPİTİ

506 sayılı Yasa’nın 79. maddesi 29.07.2003 tarih, 4958 sayılı Yasa’nın 37. md. ile eklenen fıkraya göre ;

01.05.2004 tarihinde yürülüge giren yöneteliğe göre ; Yapılan  araştırma sonucunda yeterli işçiliğin bildirilmemiş olduğunun anlaşılması halinde, bildirilmemiş olan işçilik tutarı üzerinden hesaplanan prim tutarı, gecikme zammı ile birlikte müfettiş incelemesi yapılması istenilmeksizin işveren tarafından ödendiği takdirde, iş yeri hakkında Müfettişe inceleme yaptırılmamaktadır.

Gerçek veya tüzel kişilerce yapılan inşaatlardan dolayı yeterli işçilik bildirmiş olup olmadığı SGK Kurumunca araştırılmaktadır. SGK Kurumuna, emsaline, yapılan işin nitelik, kapsam ve kapasitesine göre işin yürütülmesi için gerekli olan sigortalı sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimde bulunduğunun saptanılması halinde, işin yürütülmesi için gerekli olan asgari işçilik SGK Müfettişleri tarafından tespit edilmekte,ilgili iş için asgari işçilik pirimleri hesaplanmaktadır.Bu yazının konusu Özel Bina inşaatlarında işe başalama ve işin bitiş tarihlerinin tesbitindeki kriterler açıklanmaya çalışılacaktır.Buna göre;

1. İşyeri bildirgesinde yazılı olan tarih aksine bir tespit yoksa işe başlama tarihidir. Ancak işyeri bildirgesinde yazılı sigortalı çalıştırılmaya başlama tarihinin, yapı inşaat ruhsatında belirtilen temel vize tarihini aşmaması gerekmektedir.

2. İşyerinde sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarihin temel üstü vize tarihini aşması halinde; Kurum tarafından, öncelikle ilgili Belediye ile yazışma yapılmak suretiyle ve gerek görülmesi halinde SGK Kontrol Memurluğu tarafından araştırma yapılarak durum tespit edilmeye çalışılabilmekte, herhangi bir tespit yapılamaması halinde tescil tarihi inşaat ruhsat tarihine çekilmektedir. Bu nedenle özel bina inşaatı işverenleri tarafından öncelikle işyerinin –gerçek sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarih olmak şartıyla- ruhsatta yer alan temel üstü vizesi onay tarihinden önceki bir tarihte tescil ettirilmesine özen gösterilmelidir. Aksi taktirde SSİ Yönetmeliği’nin 38. maddesinin (b) fıkrasının son bendi hükmü uyarınca, inşaatın kanun kapsamına alındığı tarih -inşaat ruhsat tarihi dikkate alınarak- geriye götürülecek ve 506 sayılı Kanun’un 140. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanacaktır.

3. Ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak yapıldığı anlaşılan bina inşaatlarının gerek faaliyet sürelerinin (başlama ve bitiriliş tarihleri), gerekse nitelik olarak hangi sınıfa dahil olduklarının ve toplam m2’lerinin belge ile kanıtlanması öncelikle işverenden istenilmektedir. İşveren tarafından bu durumun kanıtlanamaması durumunda işe başlama tarihinin tespiti:

3.1- Varsa inşaatın yapımında kullanılan şantiye suyu ve şantiye elektriği olmak üzere işverence ilgili dairelere yapılan müracaat tarihleri, işverence Belediyeye verilen emlak beyannameleri, ceza makbuzları, maliyece düzenlenen tutanaklar, bilirkişi raporu, mahkeme kararı gibi belgelerden saptanmaktadır.

3.2- İnşaatın yapımına başlama ve bitişi ile ilgili herhangi bir belge (su ve elektrik almak üzere ilgili dairelere -Belediye ve TEK- başvuru tarihleri, belediyeye verilen emlak beyannamesi, maliyece düzenlenen tutanaklar, bilirkişi raporu ve mahkeme kararı gibi belgeler) temini mümkün olmamış ise, işverenin, vekilinin, fen memurunun, mahalle-köy muhtarı veya azaları ile tanıkların ifadeleri ile saptanan tarihler esas alınmak suretiyle inşaat işyeri tescil işlemi yapılabilmektedir.

3.3- İnşaatın sınıfı, grubu ve m2’nin saptanması ise, önceden yapılmış bir tespit yoksa veya Belediyeden yazışma suretiyle temin edilememiş ise, ilgili belediye fen memuru veya işverence temin edilecek bir teknik eleman (inşaat mühendisi, mimar, yapı veya inşaat teknikeri) ile birlikte yerinde yapılacak inceleme ve ölçüm sonucu tutanağa bağlanmak suretiyle tespit edilebilmektedir.

4. Yapılan bildirimlerle inşaatın bitirilebileceği kanaatine ulaşılması halinde, inşaatın başladığı ve bitirildiği tarihlerin kanıtlanması istenilmemektedir.

5. İnşaatın yapımına başlanılan tarih, yasal sürede işyeri bildirgesi verilmek suretiyle işverence bildirilmiş ve Kurumun denetimle görevli memurları tarafından da aksi saptanamamış ise, işyeri bildirgesinde belirtilen tarih işe başlama tarihi olarak esas alınmaktadır.

6. İnşaatın tescil tarihinin belirlenmesinde, yapı ruhsatının alınış tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde inşaata başlanıp başlanılmadığının gözünde bulundurulması gerekmektedir. Aksi halde yapı ruhsat hükümsüz kalacağından ruhsatın yenilenmesi gerekmektedir.

7. Yapı ruhsatında bulunan temel üstü vize tarihleri kontrol edilerek işyeri tescil tarihi ile karşılaştırılmalı, farklılık bulunması halinde (tarihin inşaatın kanun kapsamına alındığı tarih ile aynı veya sonraki bir tarih olması halinde işverence işyeri bildirgesinde belirtilen tarih esas alınarak işlem yapılmaktadır) işverenden durumun açıklanması ve varsa belgelenmesi istenmekte, açıklanamıyor veya belgelenemiyorsa temel üstü vize tarihi, önceki tarihi içermesi kaydı ile şantiye suyu ve elektrik aboneliğine ilişkin makbuz tarihleri esas alınarak tescil tarihi düzeltilebilmektedir.

8. İşverenlere çıkartılacak tebligat ile inşaatın başladığı tarihin belge ile kanıtlanması istenebilmektedir. İşverenlerce inşaatın başlama tarihinin muteber belgelerle (örneğin şantiye suyu ve elektrik aboneliğine ilişkin makbuz veya sözleşme, yapı denetim raporu, belediyece yapılan temel vize işlemine ait belge vs.) kanıtlanması durumunda işyeri bildirgesinde belirtilen tarih esas alınarak işlem yapılmaktadır.

9. İşverenleri tarafından sigortalı çalıştırıldığına dair işyeri bildirgesi verilmeyen veya inşa halinde iken sigortalı çalıştırıldığı Kurum tarafından tespit olunamayan, ancak, varlığı yapımı bitirildikten sonra öğrenilen ruhsatsız bina inşaatlarının, sigortalı çalıştırılmaya başlandığı tarih işverence kanıtlanabildiği veya denetimle görevli memurlar tarafından saptanabildiği takdirde bu tarih, kanıtlanamaması veya tespit de edilememesi durumunda Temel Yapı Ruhsat Tarihi, işe başlama tarihi olarak dikkate alınmaktadır.

10. 442 sayılı Köy Kanunu’na göre “köy” addedilen yerlerde yapılan bazı konutlar ruhsata tabi olmadığından, işyeri bildirgesi verilerek tescil edilmiş veya edilmemiş bulunan bu tür bina inşaatlarının başlama, bitiş tarihleri, niteliği (sınıfı, grubu), faaliyet süresi (başlama ve bitiş tarihleri dahil) ve yüzölçümlerinin öncelikle muhtarlıklardan öğrenilmesi, mümkün olmaması halinde Kurum’un denetimle görevli memurları tarafından yerinde tespit edilmesi gerekmektedir.

Birden fazla yapılan bina inşaatlarında tescil:

5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalı çalıştıran işverenlerin, en geç sigortalı çalıştırmaya başladıkları tarihte Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili birimine işyeri bildirgesi vererek işyeri dosyası açtırmaları gerekmektedir.

Özel nitelikteki bina inşaatları için düzenlenen yapı ruhsatlarının her biri için de aynı şekilde işlem yapılması gerekmekle birlikte, parsellerinin bitişik ya da yakın olması ve sigortalıların birbirine karışması şartıyla aynı işverene ait birden fazla inşaatın tek sicil numarası verilerek tek dosyada işlem görmesi de mümkün bulunmaktadır. Ancak, bunun için, ilgili işverenin inşaata başlanılmadan önce inşaatın işlem görmesi gereken Kurumun ilgili birimine yazılı olarak başvurmak suretiyle izin alması gerekmektedir. Aksi halde, sonradan, yanı inşaat başladıktan sonra yapılabilecek bu tür talepler uygun karşılanmamaktadır.

Birden çok inşaatın aynı sürede yapılarak ve iki veya daha fazla yılda bitirilmesi, ayrıca tümünün tek dosyada işlem görmesine izin verilmesi halinde, binaların tümünün bitirildiği yıldan bir önceki yıla ilişkin birim maliyet bedeli dikkate alınarak bulunacak toplam maliyet bedeli üzerinden asgari işçilik değerlendirilmesinin (araştırma işleminin) yapılması icap etmektedir.

Örneğin, 2008 yılında başlayarak 2011 yılında bitirilecek olan ve beş parselde birlikte yapılan bina inşaatlarının tek dosyada işlem görmesi durumunda, maliyet bedelinin, bu inşaatlara ait tüm ruhsatlardaki yüzölçümü toplamının, 2010 yılı için belirlenen birim maliyet bedeli ile çarpılmak suretiyle hesaplanması gerekecektir.

Aynı inşaatların tek dosyada işlem görmesi için yazılı talepte bulunulmaması, dolayısıyla her birinin ayrı ayrı tescil edilmesi halinde ise, bu defa her birine ilişkin asgari işçilik değerlendirmesinin (araştırma işleminin) yapıldıkları süreler de dikkate alınarak birbirinden bağımsız yapılması gerekeceği tabiidir.

Burada önemli olan husus, işverenin, birden çok inşaatın tek dosyada işlem görmesine ilişkin tercihini inşaatlara başlanılmadan önce yapması gerekmekte, ayrıca bu başvurusu üzerine kendisine izin verilmesidir.